مريم عباسي
هفته يي که گذشت پر از اتفاقات خوب و بد در سينماي ايران بود؛ هم در سطح مديريتي و هم در بين دست اندرکاران سينما. هفته يي که گذشت اعتراض ها به مسائل گوناگون ادامه داشت. اين مسائل گوناگون هم دستمزدها را دربرمي گرفت و هم ممنوع الخروج ها و ممنوع التصويرها را. هفته يي که گذشت پر از وعده هاي جديد بود. وقتي به خبرهاي سينما در کنار هم نگاه مي کنيد اضطراب مي گيريد که اين همه تفاوت فکر و عقيده چطور مي تواند وجود داشته باشد.
بازي چماق و هويج
حدود دو هفته پيش بود که معاون سينمايي جديد اعلام کرد برخي واژه ها بايد تغيير کند. البته يک نگاه سياسي هم همراه اين سخنان است. واژه هايي همچون فيلمفارسي و حتي واژه يي مانند فيلم فرهنگي. او گفته بود؛ «با واژه فيلمفارسي مفهوم نازل و مبتذلي را ارائه مي دهيم و ما در تلاش هستيم که با همت يکديگر اين واژگان را درست کنيم. يا مفهومي که ما با استفاده از واژه سينماي فرهنگي القا مي کنيم به اين معني است که بخشي از فيلم ها فرهنگي هستند و برخي از فيلم ها فاقد فرهنگ هستند در حالي که همه فيلم هاي ما فرهنگي است و بايد داراي مفاهيم ارزشي باشد و اين توهين به مخاطب ايراني است که گويي سينمايي را انتخاب مي کند که فاقد فرهنگ و ارزش است. درست است که سينماي فرهنگي ما بسيار بي رمق است اما ما فيلم هايي داريم که حتي از سينماي بدنه مفاهيم ارزشي خوبي را منتقل مي کند. ما نبايد رويکردمان را با نگاه فرهنگي جدا کنيم و آن را هم نبايد تفکيک سياسي بدانيم.» حالا اتفاقي که افتاده اين است که اختلاف بين فيلمفارسي و فيلم فرهنگي خود را بيش از پيش نشان داده است. نامه يي که 46 نفر از سينماگران مستقل آن را امضا کردند بلافاصله با نامه يکي از تهيه کنندگان از جناح روبه رو مواجه شد که اين کارها را سوءاستفاده مي دانست. اين نامه قرار است با نظر مساعد اداره کل نظارت و ارزشيابي بررسي شود اما واکنش سجادپور در مقام مديرکل کاملاً يک طرفه بود. او با ايرنا گفت وگو کرد و گفت اين مشکلات هميشه وجود داشته و چرا بيانيه هايي اينچنين تا به حال منتشر نمي شده است. او اين بيانيه ها را تبليغي و سياسي ارزيابي کرد. هرچند ابوالحسن داودي در اين باره با اشاره به اينکه پيش از اين دو بيانيه در زمان مديريت هاي قبلي صادر شده است، گفت؛ «ما پيش از اين نيز تصوير فضاي به وجودآمده را غيرمستقيم گوشزد کرده بوديم و اينکه تصور کنيم مشکلات سينما صرفاً به حوزه اکران مربوط مي شود، سخت اشتباه است و تصور اينکه به واسطه بخشنامه ها يا دستورهاي دولتي بتوان اين مسائل را سر و سامان داد، از موارد غيرمحتمل به نظر مي رسد.»
کي بود کي بود
فرهاد توحيدي قائم مقام مديرعامل خانه سينما با اشاره به ممنوع الخروج شدن تعدادي از هنرمندان گفته است «بعد از حوادث پيش آمده تعداد 15 نفر از سينماگران به دليل مشکلات پيش آمده دستگير شدند ضمن آنکه يکي از مستندسازان نيز از سال قبل در بازداشت بوده است.» از نظر او «حل مشکل معتمدآريا و ميرطهماسب نيازمند اهرم هاي قوي تري است اما در اين ميان بايد به جاي برخورد احساسي رويکرد عقلاني را در پيش بگيريم». از زمان اعلام بحث ممنوع الخروج بودن سينماگران مباحث مختلفي مطرح شده است. آنان نظرات و نامه هاي خود را داشته اند. مسوولان سينمايي از بي خبر و تقصير بودن خود گفته اند و مقامات قضايي هم در اين زمينه اظهار بي اطلاعي کرده اند. شايد بايد به همين نکته بيژن نوباوه اکتفا کرد؛ «معمولاً افرادي که ممنوع الخروج مي شوند، جرمي مرتکب شده اند که در رابطه با هنرمندان بايد قوه قضائيه اگر اين افراد جرمي مرتکب شده اند به آنها تفهيم اتهام کند» و تاکيد کرده است؛ «اگر قوه قضائيه در اين زمينه پاسخگو نباشد، مجلس وارد موضوع شده و در اين زمينه از اين قوه سوال خواهد کرد.» حالا بايد منتظر باشيم و ببينيم آيا قوه قضائيه جوابي به اين اتفاقات مي دهد يا نه، ممنوع الخروجي افراد سرشناس سينماي ايران تاکنون به صورت گسترده در جهان انعکاس داشته است.
ثمن بخس دولت در عرصه سينما
تا مي آييم از خبري خوشحال شويم خبري ناراحت کننده مي شنويم. از يک طرف خبر امکان حضور دوباره گلشيفته فراهاني در ايران داده مي شود و از طرف ديگر گفته مي شود که ميترا حجار ممنوع التصوير است. از يک طرف مي خواهند مسائل را حل کنند از طرف ديگر در مباحثي وارد مي شوند که طبق نظر خود مسوولان جزء آزادي هاي سينماگران است. بحث بر سر ميزان دستمزدهاي بازيگران است. در يک برنامه تلويزيوني که قرار بود شکل کوچک و تقليدي از برنامه 90 باشد دستمزد بازيگران اعلام شده است. نگاه به اين دستمزدها واقعاً جالب است. در واقع هيچ منطقي ندارد البته حتماً از نظر تهيه کننده ها دارد اما ماجراها پس از اين اعلام آغاز مي شود. در واقع حرف اصلي اين است که تعيين سقف دستمزدها کاري نيست که از جانب دولت انجام شود، بايد با يک روش آزاد صورت گيرد و خود دست اندرکاران به اين موضوع اقدام کنند. شمقدري هم گفته است؛ «چون کشور ما کشور آزادي است و فيلمسازي نيز کار آزادي است کارگردان و تهيه کننده، بازيگر فيلم خويش را انتخاب مي کند، ما نمي توانيم محدوديتي براي بازيگراني که با پول وارد سينما مي شوند، ايجاد کنيم.» اين نکته از زبان يکي از کارگردانان قابل توجه است؛ «چنين راهکارهايي براي کنترل دستمزد بازيگران به بيراهه کشيده مي شود و بايد براي اين موضوع فکري اساسي کرد. مهم آنکه راهکارهاي مقطعي نمي تواند باري از دوش سينماي ايران بردارد. سينماي ايران مشکلات بسياري دارد و بايد تلاش کرد معضلات اساسي تر را حل کرد و زمان و انرژي خود را بر سر مسائلي اينچنيني تلف نکنيم.» اما به نظر مي رسد از انجمن بازيگران تا معاونت سينمايي درگير اين مساله شده اند. اين پيشنهاد راه حل بهتري است؛ «اتحاديه تهيه کنندگان هم بايد قوانيني براي جلوگيري از ازدياد دستمزد برخي ستاره هاي سينمايي وضع کند و تمامي تهيه کنندگان بايد به هم وفادار باشند و براساس قوانين تصويب شده عمل کنند.»
پيش به سوي جشنواره فجر
شمقدري اعلام کرده است؛ «از اين پس تنها به حمايت از فيلم هاي اول خواهيم پرداخت و واژه يي به نام فيلم دوم از سينماي ايران حذف خواهد شد. به اين ترتيب چون فکر مي کنيم با ساخت فيلم اول کافي است تا فيلمساز وارد دنياي سينماي حرفه يي شود به همين دليل، از اين پس فقط روي فيلم هاي اول متمرکز مي شويم.» با همين نکته بايد انتظار تعدادي از کارگردانان جديد را داشت که مي توانند شانس خود را براي فيلمسازي امتحان کنند. کار هيات انتخاب جشنواره فيلم فجر آغاز شده است البته در بخش بين الملل.
وعده ها و هشدارها در فيلم کوتاه
20 آبان هم جشنواره فيلم کوتاه برگزار مي شود. اين بار مديرعامل جديد بر صندلي نشسته است. «شفيع آقامحمديان» مديرعامل جديد مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي برنامه هاي خود را چنين اعلام کرده است؛ با يک وعده و يک هشدار. او گفته است؛ «يکي از دغدغه هاي من چگونگي اکران فيلم هاي بي شماري بود که توليد مي شوند. خوشبختانه شب گذشته اين مشکل حل شد و پيرو مذاکرات آقاي شمقدري با مسوولان صدا و سيما قرار شد اين توليدات در صدا و سيما به نمايش درآيند.» بايد ببينيم که اين اتفاق از کي آغاز مي شود. در ضمن او يک هشدار هم داده است؛ «تغييرات خاصي در برنامه سازمان مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي اتفاق نخواهد افتاد و فقط توليدات با يکسري اختلاف سليقه ساخته خواهند شد که اين نيز امري طبيعي است.» سايت انجمن فيلم کوتاه ايران نيز هفته آينده افتتاح مي شود که با رويکردي جديد و نگاهي تخصصي به فيلم کوتاه آغاز به کار مي کند. آدرس آن www.iranianshortfilm.com است. به اين ترتيب استقبال از جشنواره فيلم کوتاه آغاز مي شود. 43 عنوان فيلمنامه کوتاه منتشر مي شود.
