عناوين اين صفحه

فريدون عموزاده خليلي



دست خودم نيست. نمي شود 13 آبان که مي آيد ياد دو نفر نيفتم. نه از اين بابت که حالا نيستند، يا اينجا نيستند، يا بهانه کرده باشم ياد کردن شان را. بودند هم باز يادشان مي افتادم، باشند هم باز يادشان مي افتم. اين يادآوري براي من با انبوهي از حس هاي متضاد و متفاوت همراه است. از بهت و شگفتي گرفته تا حسرت و افسوس و دلتنگي.

خب شما هم باشيد جاي من، حتماً حس هايتان کنتراستش مي گيرد. اين کنتراست حس ها از همان به خودآگاه آمدن اسم ها شروع مي شود. مي دانم باورتان نمي شود اما قيصر يکي از آنها است و ديگري محسن ميردامادي. بله قيصر، همان قيصر امين پور عزيز، همان شاعر نازک خيال و فربه انديش. باورش سخت است اما حقيقت دارد، قيصر يکي از همان دانشجويان پيرو خط امام تسخيرکننده سفارت امريکا بود، پرسيدم، چندبار ازش پرسيدم، در همه آبان هايي که با هم درخوابگاه کوي بوديم و بعد در سروش نوجوان و پاسخش هميشه خنده بود. همان خنده هاي بريان و برشته يي که آدم را ياد کارون موج خيز مي انداخت وقتي نسيم جنوب روي آب ها بازي اش مي گرفت. مي گفت؛ «خب، من کار فرهنگي هنري مي کردم تو لانه.»

- کار فرهنگي هنري؟،

- خب آره چه عيبي داره مگه پسر؟، باورت نميشه اون جا هم کار فرهنگي هنري مي شد.

باورم مي شد، اما باورم نمي شد قيصر با آن روحيه شاعرانه آرام که گام زدن آهسته روي پل را بر پريدن از جويي- هرچند باريک- ترجيح مي داد، چطور ممکن است از آن ديوار بلند بالا رفته باشد؟،

باز مي خنديد؛ «من از ديوار نرفتم بالا، از در رفتم تو، يه عده اول رفته بودن تو، ميردامادي اينها... بعد درو باز کردن براي ما، ما هم با عزت و احترام رفتيم تو...»

خب ميردامادي را هم باورم نمي شد، با آن جثه کوچک که حتماً آن سال ها در بيست و سه چهارسالگي اش کوچک تر بوده و لاغرتر و ريش تنکي داشته و احتمالاً با همان آرامش عميق ازلي چهره اش که انگار هيچ چيز، هيچ چيز قادر به برآشفتنش نيست...

-آره خب منم از ميردامادي تعجب مي کردم. اون تو اما مي گفتن نقشه تسخير لانه را او کشيده با يکي دو نفر ديگه. بهش نمي اومد، بس که هر وقت مي ديدمش تو لانه، آنقدر آرام و بي خيال بود که انگار هيچ وقت قرار نيست هيچ اتفاقي بيفته. الان هم اينجوريه؟

قيصر مي پرسيد که مي دانست تو روزنامه مي بينمش اغلب.

گفتم؛ «آره، کم و بيش.»

و من هم مثل قيصر باورم نمي شد که اين مرد آرام و تقريباً خاموش که ظاهر چهره اش جديت و اخم آلودگي چهره تيپيکال اغلب چپ هاي خط امامي آن سال ها را داشت و هميشه خيال مي کردي دارد به چيزي کمي دورتر فکر مي کند و به چيزي کمي دورتر نگاه مي کند و تو اغلب حيفت مي آمد با پرسش هاي ساده و روزمره ات اين آرامش عمق يافته را آشفته کني، همان کسي باشد که روزگاري از ديوار بلند سفارتي بالا رفته باشد که نقشه اش را هم خودش کشيده باشد...

اين را خودش نگفته، من نشنيده ام که گفته باشد. از کمال تبريزي به ياد دارم که مي گفت؛ «محسن مرا صدا زد. من عکاس بودم تو انجمن، گفت دوربينت را بياور، آوردم و رفتيم سوار اتوبوس دوطبقه هاي عشرت آباد - انقلاب شديم که از طالقاني مي گذشتند. براساس نقشه محسن ما روي صندلي هاي سمت راست طبقه دوم کنار پنجره نشستيم، اين طوري اتوبوس که از جلوي سفارت مي گذشت، مي تونستيم از تو حياطش عکس بگيريم... راستش نمي دونم عکس ها خوب شد يا نه، يا اصلاً به کار آمد يا نه، اين محسن هم که اغلب حرف نمي زد، يا کم حرف مي زد و تو نمي تونستي بفهمي بالاخره عکس ها به درد خوردن يا نه...»

راست مي گويد کمال، محسن کم حرف مي زد، کم حرف مي زند، حتي اگر در درونش موج هاي متلاطمي در کار باشد...

حالا اين روزها که مي گذرد- و من، به قول قيصر عزيز، شادم که مي گذرد- مدام اسير اين فکر نازک غمناکم که چرا نمي شود من 13 آبان که مي آيد ياد دو نفر نيفتم...

برنده جايزه «گنکور» 2009 اعلام کرد، يک نوع معجزه موجب موفقيت کتابش شده است. آکادمي گنکور دوشنبه، 11 آبان ماه، ماري انديايه نويسنده 42 ساله را براي کتاب «سه زن قدرتمند» برنده معتبرترين جايزه ادبي فرانسه در سال 2009 معرفي کرد. انديايه که اولين نويسنده زن سياهپوست برنده گنکور است، در اين باره به خبرنگاران گفت؛ «بسيار براي موفقيت اين کتاب و براي ناشر آن خوشحالم. بسيار خوشحالم که به عنوان يک زن جايزه گنکور را کسب کردم.» او همچنين افزود؛ «کسب اين جايزه غيرمنتظره بود؛ البته اين جايزه تقدير از 25 سال نويسندگي و سرسختي من است.» به گزارش روزنامه لوموند، انديايه درباره کتاب «سه زن قدرتمند» اظهار کرد؛ «اين کتاب تصويري از سه زن قدرتمند به شيوه هاي خودشان را نشان مي دهد. آنچه آنها را متحد مي کند، اعتقاد قوي شان به اين مساله است که هرگز به انسانيت خودشان ترديد ندارند.»

دبير جشنواره تئاتر «بانوان» از احتمال تعطيلي اين جشنواره به دليل نداشتن تماشاخانه «ايرانشهر» خبر داد. اعظم بروجردي گفت؛ «شش ماه است که براي در اختيار قرار گرفتن تماشاخانه «ايرانشهر» در حال پيگيري هستيم و نامه نگاري هايي انجام داده ايم، اما مدير اين تماشاخانه ها اعلام کرده اقدامات ما ديرهنگام بوده و نمي تواند اين سالن ها را در اختيار جشنواره تئاتر بانوان بگذارد.» او در ادامه گفت؛ «از آنجا که تصور مي کرديم بعد از پيگيري هاي شش ماهه مشکلي براي در اختيار قرار گرفتن اين سالن ها نداشته باشيم، به سراغ ديگر سالن ها نرفتيم به ويژه اينکه اين جشنواره متعلق به شهرداري است و تماشاخانه هاي «ايرانشهر» هم زيرمجموعه شهرداري تهران هستند. اما اکنون که کمتر از 20 روز به برگزاري جشنواره باقي مانده است آقاي جوزاني مدير تماشاخانه ها اعلام مي کند اقدام ما ديرهنگام بوده و جدول برنامه هاي اين تماشاخانه ها بسته شده است.» اما مجيد جوزاني مدير تماشاخانه ايرانشهر در پي گفته هاي اعظم بروجردي به ايسنا گفت؛ «نخستين نامه يي که به من ارائه شد، اواخر تيرماه بود در حالي که برنامه تماشاخانه را تا پايان سال بسته بوديم. اين درحالي است که برگزار کنندگان جشنواره هايي مانند رضوي و آييني - سنتي از اسفند سال گذشته با ما مذاکره کرده بودند و با همه اينها تلاش کردم با اين جشنواره همکاري کنم، به ويژه اينکه برگزار کننده آن سازمان فرهنگي- هنري شهرداري است و من هم مديري هستم که با همين مجموعه کار مي کنم.»

سيامک رحماني



در زمان رقابت هاي انتخاباتي، يکي از نکاتي که بسيار توجه برانگيز شد و گمانه زني هاي متفاوتي را برانگيخت، ابراز نارضايتي محمود احمدي نژاد از وزير ارشاد بود. اگرچه در آن روزها محتواي انتقاد احمدي نژاد از محمدحسين صفارهرندي به درستي روشن نشد، اما بسياري با توجه به حمايت پررنگ هنرمندان از رقباي انتخاباتي احمدي نژاد، بنا را بر اين گذاشتند که رئيس دولت نهم از آنچه بر فرهنگ کشور رفته و موجبات نارضايتي اهل فرهنگ- و لابد بخشي، حداقل بخشي از آحاد مردم- را فراهم آورده، راضي نيست و در پي گشايشي هر چند کوچک در اين حوزه خواهد بود. اين ديگر جاي چون و چرا ندارد که هنرمندان کشور و دلسوزان اين حوزه، در چهار سال گذشته دوران مشعشعي را از سر نگذرانده اند و حال و روزشان چنان بوده که براي حضور در ماجراي انتخابات و ايستادن پشت سر کانديداهاي مورد نظرشان- و در مقابل کانديداي مورد نظرشان البته،- ترديدي به خود راه ندهند. اين انتقادات البته تنها در دوره انتخابات نبود که سر برآورد و فغان اهالي تئاتر و موسيقي، نويسندگان و سينماگران و بقيه در سال هاي پيش چنان بوده که پيش از فرا رسيدن دوران رقابت نيز حرف از کنار گذاشتن صفارهرندي بسيار شنيده مي شد. وقتي هم که حضور ايشان تا آخرين روزهاي دولت نهم در کابينه به درازا کشيد، اخبار همگي از آن حکايت مي کرد که حتي اگر احمدي نژاد رئيس کابينه دهم باشد، صفار انتخاب او براي وزارتي که قاطبه هنرمندان کشور را زير چتر خود دارد، نخواهد بود. به هرحال زمان گذشت و هرچه بود اين احمدي نژاد بود که بار ديگر به ساختمان پاستور راه يافت و بايد وزير ارشاد را به مجلس معرفي مي کرد.

وقتي نام سيدمحمد حسيني به عنوان وزير منتخب احمدي نژاد اعلام شد و بعدتر وقتي که مجلس با راي بالا او را براي نشستن بر منصب وزارت ارشاد تاييد کرد، ناشناخته بودن آقاي حسيني براي اهالي فرهنگ مي توانست نويدبخش باشد. کم نبودند کساني که با يادآوري تجربه هاي نافرجام پيشين، و با اين اميد که احمدي نژاد و همراهانش بخواهند افکار عمومي را از گذشته پاک کنند و به شکل صوري هم که شده رنگ تازه يي به فضا بزنند، مي گفتند اين بار نسيمي خواهد وزيد و عرصه کمي بر اهل فرهنگ و هنر باز خواهد شد. حرف هاي وزير جديد هم براي تعامل با اهل فرهنگ حاوي اين دلخوشي بود که ممکن است در بر همان پاشنه نچرخد که بود. پس از آن حرف ها، خبر از آزاد شدن ممنوعه ها رسيد و گفتند «صد سال به اين سال ها» سرانجام اکران خواهد شد و گلزار مي تواند جلوي دوربين برود و گلشيفته برگردد و... اما کاش خبرها همين ها بود و مي شد به تغييراتي هرچند کوچک -حتي در همين حد- دل خوش داشت. اما در همين اثني برگزاري نمايشگاه مطبوعات را داشتيم که باز هم دنباله همان داستان قديمي بود و آنها که بايد قدر نديدند و آنها که به عنوان برترين ها برگزيده شدند، همان ها بودند که ديديم. بعد از آن نامه سينماگران بود که در آن شاخص ترين کارگردانان سينماي ايران از شرايط سخت ادامه کار براي سينماي مستقل مي گفتند و انتظار دادرسي داشتند و دادرسي اش را جواد شمقدري معاونت سينمايي وزارت ارشاد به سجادپور محول کرد که پيش از اين حکمش را درباره اين سينماگران و بيانيه شان صادر کرده بود و آن را حرکتي تبليغاتي خوانده بود. بعد از آن هم تعطيلي روزنامه سرمايه از راه رسيد که تلخي اش را- مثل همه آن تلخي ها که از سر گذرانده ايم- به سختي بايد فرو داد.

حالا اين ماييم و اين وزير ارشاد. وزيري که خوشبين ها چشم به باز کردن چند پنجره از او داشتند و بدبين ها مي گفتند او اگر سختگيرتر از صفار نباشد آسان گيرتر نخواهد بود، مي گفتند به خود نيامده است و مجري سياست هايي است که هيچ نکته مبهمي ندارد و از آن انتظار شگفتي نبايد داشت. حالا شايد وزير از ديگران، از افکار عمومي اين انتظار را داشته باشد که فارغ از آنچه بر جامعه هنري و فرهنگ کشور مي رود درباره اش قضاوت کنند، سلايق اش را بپسندند و همراهي اش کنند. اينجا بايد ايشان را به آنچه بر وزير پيشين رفت و مي رود ارجاع داد تا شايد درنگي کنند؛ بديهي است جناب صفار هم با کارنامه چهارساله شان خود را مديري موفق ارزيابي مي کنند و همان طور که بارها در بيانات شان نيز آمده است، دوران خود را دوران درخشاني در فرهنگ و هنر ايران به حساب مي آورند. همان گونه که دوران اصلاحات را دوران ضلالت و نابودي فرهنگ مي دانند. ولي اينکه جامعه ايران، هنرمندان و دانشجويان به عنوان بازتاب دهندگان افکار جامعه چقدر با اين ارزيابي ها موافقند را مي توان از آنچه در انتخابات اتفاق افتاد دريافت و از ديدارهايي که آقاي صفارهرندي با دانشگاه داشته اند. بايد ديد آقاي سيدمحمد حسيني در ادامه راه چه خواهد کرد و دنبال چه خواهد بود. آيا فرهنگ در همان جاده يي خواهد رفت که از سوي مسوولان پيشين ترسيم شده است، يا راهي تازه گشوده خواهد شد. درستي اين مسير را هنرمندان و دانشجويان و اهالي فکر و انديشه و فرهنگ گواهي خواهند داد. اگرچه دوستان آقاي وزير هم هستند.