گروه سياسي؛ ويلايي باستاني متعلق به قرن 18 ميلادي در روستاي گنتاد و 18ماه بعد از آخرين ديدار نمايندگان 1«5 با ايران، مختصات مکان و زمان نشست ژنو را تشکيل مي داد و فرصتي بود تا ديپلمات هاي ايراني و غربي ديدار دوباره يي با يکديگر داشته باشند؛ ديداري که خبرگزاري هاي خارجي گزارش دادند نشانه هاي نرمش در آن ديده شد و مقامات ارشد برخي کشورهاي حاضر در آن از جمله ايران و امريکا، آن را سازنده خواندند.از سوي ديگر از جهاتي مي توان به نشست ژنو عنوان «اولين ها» را هم نسبت داد چرا که براي نخستين بار نمايندگان ايران و امريکا در حاشيه آن به طور محرمانه با يکديگر ديدار و گفت وگو کردند و در عين حال طرفين به رغم فضاسازي هايي که قبل از شروع جلسه وجود داشت از محتواي مذاکرات انجام شده رضايت داشتند و آن طور که ديپلمات هاي غربي اعلام کردند و مقامات ايراني نيز تکذيب نکردند، ايران و 1«5 بر سر يک پيشنهاد به موافقت اصولي دست يافتند و آن طرح انتقال بخش عمده يي از اورانيوم غني شده ايران به روسيه بود. پنجشنبه گذشته ژنو سوئيس ميزبان ديپلمات هايي از ايران، امريکا، انگليس، فرانسه، آلمان، روسيه و چين به همراه خاوير سولانا رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا بود تا بار ديگر شاهد برگزاري نشستي ميان ايران و 1«5 بر سر برنامه هسته يي کشورمان باشد. اين ديدار تحت تاثير اعلام خبر ساخت سايت غني سازي جديدي در نزديکي تهران، بحث برانگيز و نتيجه آن غيرقابل پيش بيني شده بود چرا که غرب تهران را متهم به پنهانکاري در خصوص فعاليت هاي هسته يي اش کرد و مقامات ايران نيز اعلام کرده بودند فقط و فقط حاضر به گفت وگو درباره بسته پيشنهادي جديد ايران هستند که چندي قبل به سفيران 1«5 در تهران ارائه داده بودند. با وجود اين مقامات ارشد کشورهاي عضو 1«5 تصريح مي کردند حتي اگر ايران نخواهد، موضوع هسته يي اش را در نشست ژنو پيش خواهند کشيد. در چنين فضايي سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي راهي ژنو شد تا هم سخن بگويد و هم سخنان اعضاي اين گروه را بشنود. گفته مي شد آمانو مديرکل جديد آژانس بين المللي انرژي اتمي نيز قرار بود در اين نشست حضور يابد اما بعد از برگزاري دو دور نشست در روز پنجشنبه خبري مبني بر حضور وي منتشر نشد.
پس از پايان جلسات جليلي و 1«5 بود که خاوير سولانا نماينده 1«5 اعلام کرد طرفين توافق کردند تا آخر ماه اکتبر (تا اوايل آبان) نشست ديگري برگزار کنند و قبل از آن معاونان شان رايزني هايي را جهت فراهم کردن مقدمات کار انجام دهند.

سولانا که در کنفرانسي خبري به پرسش خبرنگاران پاسخ مي داد، با مثبت ارزيابي کردن نتايج اين نشست گفت؛ اين تنها آغاز راه است و غرب در انتظار برداشته شدن گام هاي عملي در مورد توافقاتي است که روز پنجشنبه بين ايران و 1«5 صورت گرفت. به گزارش مهر سولانا در ادامه سخنان خود افزود؛ ايران در نشست امروز نيز بر ماهيت صلح آميز برنامه هسته يي خود تاکيد کرده و براي ديدار بازرسان آژانس بين المللي انرژي هسته يي از تاسيسات جديد هسته يي خود ابراز آمادگي کرده است. اين مقام اتحاديه اروپا از توافق طرف هاي شرکت کننده در اين نشست براي ادامه مذاکرات امروز در روز 18 اکتبر (26 مهر) در شهر وين خبر داد. به گفته وي ايران همچنين با بازديد بازرسان آژانس از تاسيسات هسته يي قم طي دو هفته آينده موافقت کرده است.در همين حال دويچه وله گزارش داد سولانا به خبرنگاران گفت؛ «طرف هاي مذاکره توافق اصولي کرده اند اورانيومي که در ايران با ضريب پايين غني سازي شده است براي غني سازي بيشتر به کشورهاي ديگر حمل شود.»اما خبرگزاري هاي غربي در حالي از موافقت تهران با انتقال اورانيوم غني شده به کشور ثالث که احتمالاً روسيه خواهد بود، خبر دادند که خبرگزاري هاي ايران به نقل از سعيد جليلي نوشتند؛ «ايران به هيچ وجه حاضر نيست از حق مسلم خود صرف نظر کند.» محمود احمدي نژاد چندي قبل در مصاحبه يي با ايسنا اعلام کرده بود ايران حاضر است اورانيومي را که با ضريب پايين غني کرده به يک کشور ثالث بفروشد و در برابر، اورانيوم حدود 20 درصد غني شده را براي راه اندازي رآکتور تحقيقاتي خود دريافت کند. وي مشابه چنين پيشنهادي را در سفر نيويورک نيز با خبرنگاران درميان نهاده بود.اما سعيد جليلي در پاسخ به سوالي درباره اين مذاکرات گفت؛ اين مذاکرات در راستاي تعيين چارچوب ادامه مذاکرات بود و تصميم بر اين گرفته شد که گفت وگوها ادامه پيدا کند. به گزارش ايسنا دبير شوراي عالي امنيت ملي ادامه داد؛ اين گفت وگوها حول نقاط مشترک ما و آنها خواهد بود. اين مذاکرات در اين چارچوب آغاز خواهد شد و در سطح پايين تر تعيين مداليته و چگونگي پيشبرد گفت وگوها، به شکل مثبت و رويکرد اجرايي ادامه پيدا مي کند. خبرنگاري پرسيد؛ گروه 1«5 در اين مذاکرات به شما چه گفتند و شما به آنها چه گفتيد، که جليلي پاسخ داد؛ البته اين مساله را سولانا حتماً توضيح داده اند. اخيراً دو موضوع در صحنه موضوعات هسته يي مطرح بود که ما در اين باره توضيح داديم. وي با بيان اينکه «ما بارها بيان کرده ايم که تمام فعاليت هاي ايران در چارچوب ان پي تي و مقررات آژانس است و به موازات آن ايران بايد داراي حقوق مربوطه باشد»، ادامه داد؛ ايران از حقوق خود دفاع مي کند و آن را مبتني بر قانون و ان پي تي مي خواهد.وي در مورد تفاوت بسته پيشنهادي اخير و سال قبل ايران نيز گفت؛ در سال گذشته ما بسته يي ارائه کرديم و آمادگي داشتيم در مسير پيشنهادات خود گفت وگوها را ادامه دهيم که اين گفت وگوها دچار وقفه شد ولي فکر مي کنيم گفت وگوهاي روز پنجشنبه دچار وقفه نمي شود و ادامه پيدا مي کند. وي ادامه داد؛ شش کشور شرکت کننده در مذاکرات براي ادامه گفت وگو ها و همکاري ها همچنين درباره رويکرد جمهوري اسلامي ايران نظر مشترکي داشتند. جليلي در پايان اين کنفرانس خبري گفت؛ مذاکرات را يک ماه آينده از سر مي گيريم و فکر مي کنم اين يک گام خوبي است براي شروع مذاکرات حول محورهاي مشترک مورد نظر طرف هاي مذاکره کننده.

واکنش امريکا به نشست ژنو

پس از پايان نشست ژنو که در دو مرحله و طي حدود پنج ساعت برگزار شد، باراک اوباما با تاکيد بر اينکه اين نشست آغازي سازنده است، اقدام فوري و سازنده ايران را در پي اين گفت وگوها خواستار شد و گفت؛ شکيبايي ما براي گفت وگو با ايران محدود است.به گزارش ايسنا خبرگزاري فرانسه با اعلام اين خبر افزود؛ باراک اوباما رئيس جمهور امريکا پذيرفت که نشست قدرت هاي جهاني و تهران در ژنو، که شامل گفت وگوهاي مستقيم عالي رتبه ميان امريکا و ايران پس از گذشت سه دهه نيز بود، آغازي «سازنده» براي جلوگيري از بن بست هسته يي است. اين گزارش مي افزايد وي در عين حال هشدار داد واشنگتن آماده است فشار زيادي را بر تهران اعمال کند. وي افزود؛ ما به تعاملي جدي و معنادار متعهديم اما تمايلي به گفت وگو کردن به خاطر گفت وگو کردن نداريم.اوباما در ادامه افزود؛ ما به روشني گفته ايم سهم خود را در تعامل با دولت ايران در مبناي سلايق دوجانبه و احترام دوجانبه ادا خواهيم کرد اما شکيبايي ما نامحدود نيست. مساله انگشت گذاشتن روي ايران نيست؛ مساله ايجاد استانداردهاي دوگانه است. اوباما با تاکيد بر اينکه ما از حق ايران براي داشتن انرژي هسته يي صلح آميز حمايت مي کنيم، افزود؛ برداشتن گام انتقال اورانيوم با غناي پايين اين کشور به کشوري سوم گامي در جهت اعتمادسازي خواهد بود، مبني بر اينکه برنامه ايران در واقع صلح آميز است. در همين زمينه يک مقام امريکايي که در ژنو با خبرنگاران صحبت مي کرد گفت روسيه توافق کرده است فرآوري بيشتر اورانيوم با غناي پايين ايران را انجام دهد و سپس فرانسه آن را به مجتمع هاي سوخت براي استفاده در رآکتور تحقيقاتي تهران که تحت بازرسي بين المللي است، تبديل خواهد کرد. اين مقام که به دليل حساسيت مسائل مطرح شده در گفت وگوهاي روز پنجشنبه خواست نامش فاش نشود، گفت وضعيت احتمالي اين ترتيبات چنين خواهد بود که ذخاير اورانيوم با غناي پايين ايران را به حد چشمگيري کاهش مي دهد.

در همين حال هيلاري کلينتون گفت وگوهاي چندجانبه با ايران در ژنو را «مثمرثمر» خواند. به گزارش ايسنا خبرگزاري فرانسه با اعلام اين خبر افزود؛ هيلاري کلينتون وزير امور خارجه امريکا گفت گفت وگوهاي چندجانبه با ايران در ژنو که روز پنجشنبه انجام شد، مثمرثمر بوده است اما وي مي خواهد ايران اقداماتي ملموس را انجام دهد چرا که دليل آن هنوز محقق نشده است. بنا بر گزارش آسوشيتدپرس، او افزود؛ بنا بر اين ما منتظر خواهيم ماند و به اعمال فشار درباره نظرمان ادامه خواهيم داد و خواهيم ديد که ايران تصميم به انجام چه کاري خواهد گرفت. بنا بر گزارش خبرگزاري فرانسه کلينتون که به همراه فام گياخيم وزير امور خارجه ويتنام در فرصت کوتاهي در برابر رسانه ها قرار گرفت، افزود با ويليام برنز نماينده اش در ژنو درباره جزييات اين نشست مذاکره کرده است اما نتايج آن را در اختيار خبرنگاران قرار نمي دهد.

رايزني ايران و امريکا پس از 30 سال

اما نشست ايران و 1«5 يک حاشيه جالب توجه داشت و آن ديدار هيات هاي ايران و امريکا با يکديگر بود. ويليام برنز که نماينده امريکا در اين مذاکرات بود، ديداري محرمانه با سعيد جليلي در حاشيه گفت وگوهاي ژنو انجام داد. مقامات غربي مي گويند اين مذاکره بر موضوع هسته يي و حقوق بشر متمرکز بوده است. آنان افزودند اين گفت وگوها صريح و بي پرده بودند. اين اولين رايزني ديپلمات هاي ايران و امريکا با يکديگر در 30 سال اخير است. ديدار جليلي و برنز در زمان استراحت بين جلسات صبح و عصر روز پنجشنبه انجام شد.در همين حال سخنگوي وزارت خارجه امريکا اعلام کرد در مذاکرات رو در رو با ايران در ژنو حل فوري مساله اتباع امريکايي بازداشت شده در ايران را خواستار شده است.به گزارش ايسنا يان کلي افزود؛ ما تاکيد کرديم که بازداشت اين شهروندان امريکايي موضوعي ضروري است و بايد در اسرع وقت حل شود.از سوي ديگر خبرگزاري يونايتدپرس به نقل از يک مقام امريکايي که با خبرنگاران در ژنو صحبت مي کرد گزارش داد مذاکرات ژنو صريح بود.

درخواست افزايش سطح نشست از سوي ايران

پس از برگزاري نشست ژنو منوچهر متکي وزير خارجه ايران ابراز تمايل کرد مذاکرات هسته يي با گروه 1«5 به سطح سران ارتقا پيدا کند و موضوعات بيشتري را در بر گيرد.احمدي نژاد رئيس دولت دهم نيز روز چهارشنبه پيشنهاد کرده بود مذاکرات اين کشور با پنج عضو دائم شوراي امنيت و آلمان به سطح سران ارتقا پيدا کند.متکي نيز با تکرار اين پيشنهاد افزود؛ ايران با يک «دستور کار روشن و برنامه عمل» وارد مذاکرات ژنو شده و آماده است شکل و سطح اين گفت وگوها تقويت شود.وي پيشنهاد کرد کميته هاي مختلف براي پوشش موضوعات مختلف امنيتي، اقتصادي و سياسي تشکيل شوند.وزير خارجه ايران مشخصاً اشاره يي به مساله غني سازي اتمي که موضوع مذاکرات ژنو بود، نکرد.او در اين کنفرانس خبري تاکيد کرد ايران گزارش کليه تاسيسات اتمي خود را به آژانس بين المللي انرژي اتمي ارائه کرده است.اما لاريجاني رئيس مجلس گفت؛ بايد منتظر ماند تا نتايج جلسه کشورهاي 1«5 مشخص شود، اما آنچه در اخبار ظاهري شان آشکار است، رفتار دوگانه يي را نشان مي دهند. به گزارش ايسنا علي لاريجاني در حاشيه نشست خود با رئيس مجلس ملي عراق در جمع خبرنگاران در مورد گفت وگوهاي ايران در ژنو با 1«5 اظهار کرد؛ آنچه در اين فضا آشکار است وضعيت دوگانه يي است که در رسانه ها منعکس مي شود به طوري که در صورت ظاهر مي گويند مي خواهيم رويکرد مثبتي داشته باشيم و گاهي هم چند قدم عقب تر دندان هاي تيزي را نشان مي دهند بنابراين وضعيت اخبار داخلي شان يک رفتار دوگانه يي را نشان مي دهد. وي در مورد وضعيت ايران در مذاکرات ژنو گفت؛ رويکرد ايران يک رويکرد مثبت و روشني است، ضمن اينکه روي پايه هاي اصلي کار فناوري هسته يي دقت نظر داريم، اما رويکرد مثبتي نسبت به مذاکرات داريم و اين رويکرد مثبت کمک مي کند به نتايج معقولي برسيم. وي در مورد پيش بيني اش نسبت به جلسه کشورهاي 1«5 گفت؛ بايد کمي صبر کنيم تا ببينيم نتايجش چه مي شود.

گروه سياسي، صبا آذرپيک؛ نماينده هاي مجلس اعلام کردند به آنها اجازه داده نمي شود به ملاقات اصلاح طلب هاي زنداني رفته و از سلامت و شرايط جسماني آنها براي افکار عمومي خبر بياورند. اين اعلام صريح اعضاي کميته ويژه مجلس در مورد بسته بودن دست شان براي ملاقات با فعالان سياسي زنداني و بررسي وضعيت جسماني آنها در حالي صورت مي گيرد که بار ديگر در روزهاي گذشته اخبار موثقي در مورد وضعيت نامناسب جسماني زنداني ها مخابره شده تا جايي که در مورد محسن ميردامادي و بهزاد نبوي اين اخبار تاييد شد و هر دو به دليل بيماري به بيمارستان منتقل شدند. گرچه نماينده هاي عضو کميته ويژه در گفت وگو با «اعتماد» اعلام کردند به آنها گفته شده بهزاد نبوي خطر را پشت سر گذاشته و عمل جراحي اش موفقيت آميز بوده و وضعيت قلب ميردامادي هم به حالت عادي برگشته است تا شايد به اين طريق برخي از نگراني هاي افکار عمومي و حتي خود نماينده ها از وضعيت جسماني زنداني ها پس از گذشت چهار ماه بي خبري کمتر شود.بهزاد نبوي 67ساله پيش از اين عمل جراحي باز قلب داشت. بيماري فتق او نيز به مرحله حادي رسيده و دکتر محمدرضا ظفرقندي به صورت اورژانسي وي را جراحي کرد. نبوي هم اکنون در آي سي يو بستري است. اما به گفته «زهرا مجردي» همسر ميردامادي دبيرکل جبهه مشارکت 31 شهريور (سه شنبه دو هفته قبل) از بيمارستان مرخص شده است. مجردي که چهارشنبه گذشته به ديدار همسرش در اوين رفته است، گفت ميردامادي به دليل تپش نامنظم قلب (آريتمي) چند روزي بستري بوده است. ظاهراً وضعيت قلب ميردامادي هم اکنون مساعد است اما به گفته مجردي نتيجه آندوسکوپي از مري همسرش، عفونت مري را نشان مي دهد. اين شرايط نگراني هايي را براي اعضاي خانواده و افکار عمومي ايجاد کرده است. در اين بين چند نماينده مجلس براي کاهش نگراني ها عنوان کردند تلاش مي کنند در مورد وضعيت جسماني زنداني ها پيگيري هاي لازم را انجام دهند؛ وعده يي که تاکنون بارها داده شده اما تاکنون موفق نشده اند زمينه آزادي آنها را فراهم کرده يا حداقل زمينه يي را براي معاينه اين افراد توسط پزشکان خانوادگي شان فراهم کنند. در حال حاضر نزديک به 40 نفر از سران اصلاح طلب با حدود 60 فعال سياسي و مطبوعاتي در زندان به سر مي برند. اين در حالي است که علي لاريجاني قول داده بود تلاش کند با همکاري برادرش صادق لاريجاني حداقل خانواده ها را از سلامت جسمي عزيزان شان مطلع نگه دارد اما ديروز وقتي اعضاي کميته ويژه مجلس تلفن هاي خود را جواب مي دادند حتي از اينکه ميردامادي به خاطر بيماري قلبي و بهزاد نبوي به خاطر بيماري فتق به بيمارستان منتقل شده و مورد عمل جراحي قرار گرفته بي اطلاع بودند.مجلسي ها هيچ پاسخي براي اين نوع بي اطلاعي از وضعيت جسماني زنداني ها نداشتند و تنها برخي از آنها عنوان کردند قول مي دهيم در روزهاي آينده براي خانواده هايشان خبر بياوريم يا در روزهاي آينده از مسوولان قضايي خواهيم خواست با اين افراد ديداري داشته باشيم.
البته نماينده هاي مجلس مدعي هستند آنها مقصر نيستند و دستگاه قضايي و همچنين برخي نهادهاي خاص به آنها اجازه ديدار با زندانيان اصلاح طلب را نداده اند. در حالي که گفته مي شود مراحل بازجويي مدت هاست به پايان رسيده اما تجري تاکيد دارد مسوولان نهادهاي امنيتي به آنها گفته اند هنوز بازجويي ها تمام نشده و ديدار با زنداني ها مي تواند سبب شود اطلاعاتي از بيرون زندان به آنها برسد که روند بازجويي ها را با خلل مواجه کند. به اين ترتيب در حالي که برخي از دوستان فرهاد تجري مانند کاظم جلالي و پرويز سروري قول داده اند در مورد وضعيت جسماني زنداني هاي اصلاح طلب و رفع نگراني ها با آنها ديدار داشته باشند و از رعايت حقوق شهروندي آنها در زندان ها خبر بياورند، تجري آب پاکي را روي دست همه ريخته و خبر مي دهد؛ «ما چنين اختياري نداريم و نمي توانيم از محدوده حقوق نمايندگي فراتر برويم».

کاظم جلالي سخنگوي کميته ويژه مجلس در مقابل قول داده تلاش کنند به ديدار اين نماينده ها بروند اما اين وعده را دو ماه پيش هم دادند اما در نهايت علاءالدين بروجردي رئيس کميسيون امنيت ملي به جمع خبرنگاران آمد و از ملاقات نماينده هاي عضو کميته ويژه با چهار اصلاح طلب خبر داد. به گفته فرهاد تجري بسياري از زنداني هاي اصلاح طلب مسن هستند و بسياري از بيماري ها براي آنها طبيعي است و نبايد آن را بزرگ کرد. وي تاکيد دارد افرادي مانند ميردامادي و نبوي از سال ها پيش به بيماري قلب و فتق دچار بوده اند و اين بيماري هايي نبوده که در زندان به آن دچار شده باشند.با اين حال خانواده هاي زنداني ها نگراني هايي دارند که به نظر مي رسد مجلس مي توانست در رفع بسياري از آنها موثر باشد. همچنين صالح نيکبخت وکيل بهزاد نبوي به ايلنا گفت وي در بيمارستان خاتم الانبياء جراحي شد ظاهراً پزشکان زندان در دستورات قبلي پزشک به علت پارگي فتق تغييراتي را داده و وي را از مصرف آسپيرين منع کرده بودند.

بهروز بهزاديbehzadi_behrooz@yahoo.com

تشنجي که تا صبح روز پنجشنبه با اعلام وجود تاسيسات جديد غني سازي ايران در نزديکي قم به اوج رسيده بود، بعدازظهر پنجشنبه بعد از پايان دو دور مذاکره ايران و 1«5 و مذاکره رو در روي سعيد جليلي از ايران و ويليام برنز از امريکا هنگام صرف ناهار در ژنو فروکش کرد و بعد از چند سال، مذاکرات کشداري که طرفين بر بي حاصل بودن آن تفاهم داشتند، طرف هاي مذاکره از اينکه بن بستي پيش روي خود نديدند، به چند تفاهم باورنکردني رسيدند از جمله اينکه ايران پذيرفت طي دو هفته آينده درهاي تاسيسات قم را به روي بازرسان سازمان بين المللي انرژي هسته يي بگشايد و بخشي از اورانيوم کمترغني شده خود را براي غني سازي بيشتر و استفاده در رآکتور آموزشي تهران به روسيه و فرانسه بفرستد. اين اورانيوم هماني بود که احمدي نژاد در بدو ورود به نيويورک براي آزمايش حسن نيت امريکا در دوران رياست جمهوري باراک اوباما پيشنهاد خريد آن را داد؛اورانيومي با خلوص حدود 20 درصد که مورد نياز رآکتور تهران است که مصارف آزمايشگاهي و پزشکي دارد. اورانيوم غني شده ايران حدود 5/3 تا 5 درصد است که بايد به 75/19 درصد برسد و به صورت ميله آماده تزريق باشد. گفته مي شود سوخت فعلي نيروگاه تهران که در سال93با اورانيوم آرژانتين سوخت گيري شد، در دسامبر2010پايان مي گيرد. مقدار اورانيوم ايران 1200 کيلوگرم، چيزي حدود75درصد مقداري است که ايران به طور رسمي اعلام کرده است و به گفته برخي از کارشناسان ظني را که برخي از غربيان درباره وجود فعاليت براي استفاده نظامي از اورانيوم غني شده ايران دارند بايد برطرف کند.به اين ترتيب کنفرانس ژنو که در يک خانه ويلايي مربوط به قرن هجدهم و در کنار درياچه زيباي ژنو برگزار شد بدون دستاورد نماند و پايه يي شد براي مذاکرات و تفاهم بعدي. گفتني است تا روز آغاز مذاکرات با آنچه امريکا اعلام کرده بود و با مواضع اعلام شده ايران تصور بر اين بود که نتيجه يي از مذاکرات حاصل نشود و کشورهاي غربي برنامه تحريم سنگين ايران را دنبال کنند.گرچه در آستانه مذاکرات ژنو، دولت امريکا بحث تحريم ايران را داغ کرده بود ولي در داخل آن کشور کارشناسان و حتي شماري از ديپلمات ها مي دانند تحريم اساسي ايران بسيار مشکل است تا جايي که آن را ناکارآمد اعلام مي کردند. بر اساس تحليل هاي موجود، دولت امريکا روي تحريم در حوزه انرژي حساب باز کرده بود که با وجود چين و هند و چند کشور ديگر به عنوان شرکاي تجاري ايران اين تحريم به آساني امکان پذير نمي شود.چين و ديگر کشورها به ايران به عنوان يک شريک استراتژيک مي نگرند و مشکل بتوان آنها را راضي کرد از داد و ستد با ايران دست بکشند.ايران که سومين ذخاير فسيلي جهان را دارد، در حال حاضر چهارمين صادرکننده عمده نفت در جهان است و به طور متوسط 5/2 ميليون بشکه نفت در روز صادر مي کند.

حجم قراردادهاي نفتي چين با ايران چيزي حدود 100 ميليارد دلار است و کشور چين به طور متوسط 15 درصد از نفت وارداتي خود را از ايران تامين مي کند. ايران به سبب کمبود پالايشگاه در حال حاضر يکي از واردکنندگان بنزين نيز هست يعني حدود نيمي از سوخت مورد نياز خود را بايد از کشورهاي ديگر بخرد که بيشترين آن محصول پالايشگاه هاي کشور هند است. هند نيز به دلايل بسيار که مهم ترين آن فروش بنزين به ايران است، زير بار تحريم ايران نخواهد رفت. هند دو برابر صادرات بنزين، نفت خام از ايران وارد مي کند و اين نيز دليلي ديگر براي نارضايي هند از شرکت در تحريم است. اما بخش ديگر نارضايي هند مربوط به توازن ديپلماسي در منطقه است، چرا که هند مايل نيست ايران بيش از اين به چين نزديک شود و از همه مهم تر اينکه يکي از برنامه هاي هند خريد گاز از خليج فارس و به ويژه ايران است.با توجه به آنچه گفته شد چين و هند، يعني دو کشور بزرگ آسيايي مخالفان بالقوه طرح تحريم خريد و فروش انرژي ايران از سوي امريکا به شمار مي روند و اگر به آنها روسيه را نيز اضافه کنيم، با سه گانه يي روبه رو مي شويم که غرب مشکل بتواند آنان را راضي به موافقت با تحريم کند به ويژه که دو راس اين سه گانه، هم در مذاکره با ايران شرکت دارند و هم از اعضاي شوراي امنيت هستند و با آراي آنان در شوراي امنيت تحريم اجرايي مي شود.درباره روسيه نيز گرچه تبليغات فعلي بر اين است که امريکا از طرح سپر دفاع موشکي صرف نظر کرده است تا توجه روسيه را به خود جلب کند و بر سر تحريم ايران با آن کشور معامله کند، ولي شرايط کنوني نشان مي دهد دولت روسيه در شرايطي نيست که با تحريم هاي غرب عليه ايران همراهي کند، چرا که نمي تواند منافع اقتصادي و حتي ژئوپولتيک خود را در منطقه به خاطر تحريمي که صد درصد سود آن نصيب امريکا و اروپا مي شود به خطر اندازد به ويژه اينکه در شرايط موجود روسيه از نظر تجاري به آرامي پا جاي پاي اروپا مي گذارد و به هم خوردن اين شرايط به نفع روسيه نيست.

موضوع ديگر اينکه روسيه در نيروگاه اتمي بوشهر با ايران قرارداد دارد و گرچه از نظر زمان بهره برداري مشکلاتي با اين کشور وجود دارد، ولي روسيه منافع آتي خود را در زمينه هسته يي به هيچ وجه از دست نخواهد داد، به ويژه اينکه مي داند ايران در زمينه نيروگاه هاي هسته يي برنامه يي بلندمدت دارد.

در اين ميان طرف امريکايي بيش از همه مي داند اوضاع منطقه نيز به گونه يي با پرونده هسته يي ايران گره خورده است و نفوذ ايران به عنوان يک قدرت منطقه يي در عراق، افغانستان، لبنان، سوريه و فلسطين به گونه يي است که در هر نوع تصميمي براي کشورهاي منطقه، ايران اگر نقشي نداشته باشد، نتيجه کار نابساماني است. به همين جهت امريکا براي پيروزي نهايي در افغانستان، جلوگيري از شکست خود در عراق و آرامش فلسطين نيازمند ايران است. در واقع ايران در کل منطقه نقش برادري بزرگ را برعهده دارد که بيشترين آن را در قدرت نفوذي که در عراق دارد، مي توان ملاحظه کرد. نگارنده چندي پيش در سفري به اروپا چندساعتي در فرودگاه منامه توقف داشتم. شماري از بحريني ها وقتي متوجه شدند من ايراني هستم، گرد مرا با احترام گرفتند و بعضي از آنها با زبان شيرين فارسي از عشق و علاقه خود به ايران با من حرف ها زدند. گفت وگو وقتي به سياست کشيد، متوجه شدم چگونه به عنوان يک ابرقدرت منطقه يي از ايران نام مي برند. همين نگاه مردم کشورهاي منطقه را به صور مختلف طي سال هاي گذشته شاهد بوده ام و اين چيزي نيست که امريکا و غرب از آن غافل بوده باشند.

رقابت قدرت هاي بزرگ را نيز در اين ميان نبايد ناديده گرفت. در امريکاي دوران جرج بوش که مناسبات جمهوري اسلامي و امريکا تيره تر شده بود، اروپا سعي داشت سطح مناسبات خود را با ايران حفظ کند و در پرونده هسته يي ايران رقابت پنهان بين اروپا و امريکا ديده مي شد، ولي اينک که باراک اوباما با قول گفت وگو با ايران آمده است و به نظر مي رسد در زمينه قول خود ثابت قدم است، اروپاييان نگران نزديکي ايران و امريکا شده اند و به همين دليل طي هفته گذشته موضع خشني در 1«5 و پرونده هسته يي ايران در پيش گرفتند، به گونه يي که موضع قبلي جرج بوش را در روزهاي پيش از مذاکرات ژنو مي شد در سارکوزي و براون رئيس جمهور فرانسه و نخست وزير انگليس ديد. در واقع رقابت اروپا و امريکا در حال حاضر به گونه يي رقم خورده است که طرف اروپايي ميل ندارد ايران و امريکا بيشتر از اين به يکديگر نزديک شوند. همين حالت را در ساير کشورها نيز مي توان ديد. نزديکي روسيه به ايران، اروپا و امريکا را نگران مي کند و نزديکي چين، روسيه را. در واقع کشورهاي اروپايي، روسيه و چين که دنبال تامين منافع مشروع خود از تجارت جهاني هستند، نمي توانند صادرات و واردات ايران را از دست بدهند.

در نهايت بايد گفت پرونده هسته يي ايران اينک به يکي از مهم ترين مسائل جهان تبديل شده است. دليل آن حجم زياد اخبار مربوط به آن در روزهاي چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه بود. شبکه هاي خبري با وجود خبرهاي مهم ديگر جهان اخبار مربوط به ژنو را در راس اخبار خود قرار داده بودند. حجم عظيمي از تحليل و گفت وگو درباره پرونده هسته يي ايران در رسانه هاي مختلف شکل گرفته بود. نتايج اکثر تحليل ها و گفت وگو ها حول محور اهميت پرونده هسته يي ايران و مناسبات آن با ساير مسائل جهان، به ويژه خاورميانه مي چرخيد. در تحليل ها کارشناسان معتقد بودند اگر تاکنون اين پرونده به جايي نرسيده است به واسطه نقش غيرمستقيم امريکا در مذاکرات بوده است و اينک که امريکا به عنوان شريک اصلي اين مذاکرات حضور دارد، تهران و واشنگتن بهتر از گذشته و بدون واسطه مي توانند حرف هاي خود را رد و بدل کنند و از خواست و نيات يکديگر آگاه شوند.

در واقع پرونده هسته يي ايران اگر نگوييم همه آن، بايد پذيرفت بخش زيادي از آن ناشي از اختلافات کشدار ايران و امريکا است و همه مي دانند بخشي از اين اختلافات ناشي از سوءتفاهم هايي است که طي ساليان گذشته روي هم انبار شده است. و در يک مذاکره رو در رو با در نظر گرفتن منافع ملي هر دو و پرهيز از دخالت در امور داخلي يکديگر که مذاکرات ژنو نمونه آن بود، مناسبات دوطرف با افتادن در مسير گفت وگوي سازنده مي تواند به حفظ منافع ايران کمک کند و اين منطق همان چيزي بود که بسياري از کارشناسان طي سال هاي گذشته بر آن پا مي فشردند.