گيتي بهدادي پور*

سفر خواه ناخواه تغييراتي را در الگوي غذايي ما به وجود مي آورد. از آنجايي که آب و غذا هميشه مي تواند منبع آلودگي باشد، انتخاب درست مواد غذايي در سفر و رعايت اصول بهداشتي در تهيه و مصرف غذا، به ما کمک مي کند از ابتلا به مسموميت هاي غذايي و مشکلات ناشي از آلودگي هاي غذايي پيشگيري کرده و سفر سالم و خاطره انگيزي را تجربه کنيم.

بهداشت آب آشاميدني

- براي خوردن آب هميشه از بطري هاي استاندارد آب معدني استفاده کنيد. در غيراين صورت، آب را هميشه قبل از مصرف بجوشانيد.

- جوشاندن، بهترين راه براي از بين بردن باکتري هاست.

- جوشاندن آب را به مدت يک دقيقه ادامه دهيد.

- بگذاريد اين آب در دماي اتاق سرد شود.

نکته؛ رعايت دستورالعمل بالا باکتري ها و انگل هايي را که باعث اسهال مي شود، از بين مي برد. در ارتفاعات بالاتر (بيشتر از دوهزار متر)، آب در دماي کمتري به جوش مي آيد بنابراين احتمال کشته شدن ميکروب ها کمتر مي شود. در اين حالت آب را حداقل 5-3 دقيقه در حال جوش نگه داريد.

- افزودن مقدار جزيي نمک به هر ليتر آب يا چندين بار ريختن آن از ظرف تميزي به ظرف ديگر، باعث مي شود مزه آن بهتر شود.

- از اضافه کردن يخ به آب به خصوص در جاهايي که از سلامت آب مطمئن نيستيد، بپرهيزيد.

- از مسواک کردن دندان ها با آب غيرآشاميدني پرهيز کنيد.

بهداشت مواد غذايي

- در صورت رفتن به رستوران، هميشه رستوران هاي تميز و شلوغ را انتخاب کنيد. از فروشنده هاي خياباني غذا نخريد.

- هميشه دست هاي خود را قبل از صرف غذا با آب و صابون بشوييد.

- فقط غذاهايي را که کاملاً پخته و داغ هستند، مصرف کنيد و از غذاهاي نيم پز اجتناب کنيد؛ به خصوص گوشت اگر در قطعات ضخيم به صورت کبابي يا سرخ شده پخته شود، ممکن است مرکز آن حرارت کافي نبيند و اين خود خطر ابتلا به بيماري هاي خطرناک را به همراه دارد.

- مصرف سبزي و سالاد در رستوران توصيه نمي شود.

- حتي الامکان ميوه هايي را که خودتان پوست گرفته ايد، مصرف کنيد.

- غذايي را که اضافه مي آيد سريعاً در يخچال بگذاريد. هيچ گاه نگذاريد غذا در دماي اتاق سرد شود.

- براي دوباره گرم کردن غذا، بايد مطمئن شويد همه قسمت هاي آن به خصوص وسط آن به طور کامل داغ شده است.

- براي نگهداري مواد غذايي هميشه غذاهاي پخته را از غذاهاي خام جدا نگه داريد، در غير اين صورت آلودگي به راحتي از غذاهاي خام به پخته انتقال مي يابد.

- مواد غذايي پرخطر که احتمال ابتلا به مسموميت هاي غذايي با آنها بيشتر است عبارتند از مرغ، تخم مرغ، گوشت قرمز، شير و ماهي. هميشه از سلامت اين مواد و خوب پخته بودن آنها مطمئن شويد.

اسهال مسافرتي

مشکلي که اغلب مسافران با خوردن آب يا غذاي آلوده به آن دچار مي شوند، ابتلا به اسهال مسافرتي است. اين مشکل بيشتر در جوانان بروز مي کند. افرادي هم که داروهاي آنتي اسيد مصرف مي کنند بيشتر دچار آن مي شوند. اسهال مسافرتي عمدتاً بعد از 3 تا 7 روز، حتي بدون درمان، خودش برطرف مي شود، اما در درصد کمي از مسافران اين حالت ادامه مي يابد. براي پيشگيري از ابتلا به اسهال، مصرف ماست پاستوريزه مفيد است، زيرا ماست حاوي باکتري هاي مفيدي است که با جايگزين شدن در روده از رشد باکتري هاي بيماري زا مي کاهد.

در موقع اسهال چه بايد کرد

- اگر مي توانيد قبل از خوددرماني به يک پزشک مراجعه کنيد.

- از آنجايي که اسهال، آب و الکتروليت ها به خصوص پتاسيم و منيزيم را از بدن دفع مي کند، تا مي توانيد مايعات مصرف کنيد و در اسهال شديد از محلول ORS استفاده کنيد.

- مصرف سوپ مرغ با کته، بيسکويت ترد (شور) و ميوه هايي مثل موز توصيه مي شود.

- در اين حالت از مصرف شير و غذاهاي پرچرب بپرهيزيد.

- از آنجايي که در کودکان ابتلا به اسهال، خطر از دست دهي آب بدن را به همراه دارد، سعي کنيد مرتب به آنها سوپ، پوره رقيق و ... بدهيد. شيردهي را در کودکان شيرخوار خود قطع نکنيد.

چند توصيه تغذيه يي براي مسافران

- هر روز صبحانه مفصل بخوريد که شامل مواد غذايي پرپروتئين مثل تخم مرغ يا پنير و شير پاستوريزه است. هرگز وعده غذايي صبحانه را حذف نکنيد زيرا نخوردن صبحانه باعث افت قند خون و کاهش کارايي شما و بروز عوارض عصبي مثل بي حوصلگي، پرخاشگري و تحريک پذيري مي شود.

- عدم استفاده از سبزي، سالاد، حبوبات و ميوه جات در طول سفر باعث بروز مشکلاتي از جمله يبوست مي شود، ضمن اينکه عدم مصرف ميوه و سبزي، دريافت ويتامين هاي ضروري همچون ويتامين هاي A، B و C را کاهش مي دهد.

- سبزي خوردن و سبزي هاي سالاد را خودتان خريداري کنيد و بعد از اطمينان از شست وشو و ضدعفوني کردن، آنها را مصرف کنيد.

- هنگام مسافرت ممکن است مصرف لبنيات به خصوص شير کاهش يابد که اين امر به سلامت افراد به خصوص مادران باردار و شيرده و سالمندان لطمه خواهد زد.

- مصرف حداقل روزي دو ليوان شير يا ماست پاستوريزه توصيه مي شود.

- حتي الامکان از غذاهاي آماده مثل ساندويچ، پيتزا، همبرگر، اسنک و ... استفاده نکنيد زيرا اين غذاها معمولاً سرخ شده اند و حاوي انواع سس هاي چرب نيز هستند.

- در تهيه اين غذاها ممکن است روغن را تا چند بار گرم و سرد کنند يا از روغن هايي استفاده کنند که در معرض حرارت اکسيده و مضر مي شوند. به هر حال از سلامت اين غذاها نمي توان مطمئن بود.

- سعي کنيد همراه وعده هاي غذايي ناهار و شام به جاي مصرف نوشابه هاي گازدار که حاوي قند زياد هستند، از دوغ پاستوريزه استفاده کنيد.

- از پرخوري، ريزه خواري و استفاده زياد از تنقلات خودداري کنيد. تحرک را فراموش نکنيد. بسياري از مسافران بعد از بازگشت از سفر، چند کيلو وزن اضافه کرده اند.

سفري شاداب و توام با سلامتي را با داشتن تغذيه مناسب و رعايت اصول بهداشتي تجربه کنيد.

*کارشناس تغذيه و رژيم درماني

ترجمه؛ فرانک باجلان

مشکلات خواب يکي از دلايل وجود استرس در کودکان است. چنانچه کودک به اندازه کافي نخوابد، بداخلاق مي شود و تمام روز احساس خستگي مي کند و در چنين شرايطي بودن در محيطي خارج از خانه مانند مهد کودک، پيش دبستان يا دبستان برايش سخت تر مي شود. پس نبايد تصور کنيم به طور طبيعي همه کودکان در انتهاي روز بداخلاق و بدعنق مي شوند. بچه هايي که خوب استراحت کرده باشند اين گونه رفتار نمي کنند.خواب سرچشمه قدرتي است که ذهن را هوشيار و آرام نگاه مي دارد. بسياري از کودکان هنگام خواب دچار وحشت و نگراني مي شوند که خود يکي از دلايل اصلي مشکلات خواب آنهاست. کودک ممکن است از تاريکي يا تنها ماندن در اتاق بترسد و چنانچه قوه تخيل خوبي هم داشته باشد ممکن است صداهايي بشنود که ترسش را افزون کند. در بسياري موارد خود والدين (پدر و مادر) مي توانند به کودک شان کمک کنند تا بر مشکلات خوابش فائق آيد؛ مي توانند کنارش بنشينند و با او صحبت کنند. چنانچه از تاريکي مي ترسد، چراغ خواب برايش روشن کنند تا برنامه خوابش به روال طبيعي بيفتد. زدن عکس هاي خانوادگي يا تصاوير خوشايند براي کودک در اتاقش در جايي که او از تخت خوابش آنها را ببيند احتمالاً به آرامش او کمک مي کند.کودکاني که قبل از خواب از طريق تلويزيون، فيلم، يا به هر طريق ديگر صحنه هاي خشونت آميز يا ترسناک تماشا کنند هنگام خواب دچار کابوس مي شوند. بنابراين بهتر است قبل از خواب براي کودک داستاني شيرين و دلپذير بخوانيد يا برايش موسيقي ملايمي بگذاريد تا آرام تر و راحت بخوابد. به هر شکل با صرف وقتي حدود 20 الي30 دقيقه هر شب قبل از خواب مي توان با انجام کارهايي به کودک آرامش داد. انجام کارهايي مانند آماده کردن کودک براي خواب، حمام کردن، لباس خواب پوشانيدن و قصه خواندن مي تواند به کودک کمک کند.کودکان کوچک تر خواب را زمان جدايي از والدين مي پندارند و به همين دليل هم از خواب گريزانند و هنگام خواب مدام آب مي خواهند يا مي خواهند به دستشويي بروند، در واقع به نوعي از خوابيدن طفره مي روند. بنابراين والدين بايد از دو الي سه ماهگي کودک، با روش منظمي او را بخوابانند. فراهم کردن يک برنامه روتين خواب براي سلامتي و شادابي کودک بسيار اهميت دارد. به خاطر داشته باشيد روش هاي درست و غلطي براي خواباندن کودک وجود ندارد و هر شيوه يي که رضايت خاطر کودک و پدر يا مادرش را فراهم کند مي تواند روش مناسبي باشد.

www.keepkidshealthy.com

دکتر بهنام اوحدي* - www.iranbod.com

فناوري فقط در عرصه زندگي واقعي، آدمي را از زندگي دور نساخته است. همين دگرگوني را در زمينه جلوه هاي ويژه رايانه يي صنعت سينما نيز پديد آورده است. بنابراين آدمي نه تنها آن هنگام که پا از کاشانه بيرون نهاده و رو به جايگاه پيشه مي رود، که حتي در لحظات زودگذر فراغت هم (بي آنکه خود هوشيار و آگاه باشد) از زندگي طبيعي دور شده و مي شود. در چنين حالتي چگونه آدمي مي تواند به پيش نياز و لازمه اصلي معنويت واقعي، يعني «يگانگي» به معناي احساس نامتمايز بودن آدمي از دنياي بيرون او (طبيعي و فراتر از طبيعي) و به تعبير بودا «احساس يگانگي» دست پيدا کند؟ از دست رفتن اين احساس «يگانگي» مهم است چرا که «يگانگي» احساس مسووليت در برابر همه، احساس تعهد همه جانبه و يک شيوه ارتباط فداکارانه با دنياي پيرامون خود بوده و بازتابي از يکپارچگي ذهن، جسم و روح است. اندازه ها و چارچوب هاي ما را گسترش داده و مرزهاي ما را فراخ ساخته و جدايي بين خويشتن آدمي و جهان پيرامون او را کمرنگ تر مي کند تا به گونه يي فراتر از فرد شناخته شود و احساس شور و فراز (همان احساس عاشق شدن) را بيشتر و بيشتر تجربه کند. گم شدن و از آن بدتر مدفون شدن در فناوري، با دور ساختن آدمي از زندگي طبيعي و اين «احساس يگانگي»، امکان دست يافتن به معنويت و «عرفان شخصي» سازنده و به کمال رساننده را از او مي ستاند.

فيلم هاي مستند و «راز بقا»گونه، هر چه بيشتر تصويرگر و نمايش دهنده طبيعت بکر پروردگار باشند، مي توانند آدمي را از دفن شدن در فناوري هاي گوناگون پيرامون (و گاه درون) او رهايي و نجات بخشند. همين فيلم ها آموزنده اين نکته نغز هستند که آدمي با نگهداري از ديگر آفريدگان زنده و جاندار پروردگار (يعني گياهان و حيوانات خانگي و آپارتماني) دست کم در خانه و کاشانه کوچک خود مي تواند خود و خانواده اش را از مدفون شدن در فناوري هاي گوناگون ارتباطي، جابه جايي، پخت و پز، شست وشو و... ايمن و سالم نگه دارد؛ نکته يي که ما ايرانيان هر روز از آن دورتر و دورتر مي شويم و تشنه و شتابان راه رستگاري را در پناه بردن صرف به فناوري هاي پرشمار جست وجو مي کنيم. در حالي که خوشبختي از آن کسي خواهد بود که در پي خوشبختي همه جانداران پروردگار (اعم از گياه و حيوان و آدمي) باشد. آن هنگام که آدمي خود را رئيس بي رقيب آفريده ها بداند و از کودکي و نوجواني آموخته باشد هرگاه هوس کند، حق دارد شاخه روينده يي را بشکند تا دلشوره اش فروگذارد و به جنبنده يي بي آزار و بي خانمان، حتي چندين روز لقمه يي به چنگ نياورده، آسان و آسوده آزار رساند، شگفت نيست که خوي نيکوي انساني شتابان و فراوان از دست برود و خصايل و سگال ديوي و ددي چيره و فراگير شود. در اين حالت چگونه باور به «معنويت» (به معني باور به حرمت هر آنچه در پيرامون ماست) رخ مي نماياند؟، «احساس پيوستگي معنوي» در آدمي آن هنگام پديد مي آيد که در زندگي اش اصولاً ديگران (آدميان، حيوانات و گياهان) را به رسميت بشناسد و حقوق آنان را پاس بدارد وگرنه آدمي در زندگي خودخواهانه مادي مدفون شده و از «معنويت واقعي» و «سلامت روحي -رواني شايسته» به دور مي افتد.

با چنين نگرشي از فيلم و کارتون «تارزان»، ولو با نام «سلطان جنگل» دوبله شده باشد، هم مي توان به «احساس يگانگي» با پيرامون و پيرامونيان و «احساس پيوستگي معنوي» دست يافت؛ تارزاني که نماد جوانمردي، نيکوکاري و ياري رساني بوده و در زندگي ساده، بي آلايش و طبيعي خود پيش از هر چيز حقوق ديگران (اعم از آدمي، حيوان و گياه) را حرمت مي نهاد. افسوس که سال هاست از نسخه هاي حتي پاستوريزه و استريليزه شده جوانمرد بي غل و غش جنگل محروم شده ايم تا اين کمترين آموزگار نيکوکاري و ياري رساني هم آسان از چنگ مان بلغزد و از دست برود.

اما از بخت خوش هم اينک دي وي دي هاي پرشمار نمايشگر طبيعت بکر پروردگار، از سوي کانال هاي تلويزيوني معتبر سرزمين هاي پيش تاخته فراهم و فراگير شده و در پرتو نبود کپي رايت به بهاي اندک در اختيار ماست. نقش و جايگاه اين آموزگاران بزرگ احساس «يگانگي» و «پيوستگي معنوي» را در شتاب بخشيدن به فرآيند روان درماني شناختي - رفتاري و رشد و ارتقاي سلامت تن و روان بيش از پيش جدي بگيريم و به اين آموزه زرتشت رجوع کنيم که «خوشبختي از آن کسي است که در جست وجوي خوشبختي ديگران باشد». آيا شايسته نيست بار ديگر به «زندگي طبيعي» روي آوريم و اين حسد و بخل و کينه و ستيز فراگير را وانهيم؟، بي گمان به دور انداختن «گل هاي مصنوعي» همه گير و رو آوردن به «نگهداري از گياهان و حيوانات خانگي و آپارتماني» (اين آفريده هاي نيازمند حرمت و کرامت پروردگار) مي تواند گام نخست سودمندي باشد. به اميد پروردگار، پس از پايان مقالات «فيلم (سينما) درماني» و پرداختن به «درمان هاي دارويي»، درباره «سود جستن از گياهان و حيوانات خانگي و آپارتماني در شتاب بخشيدن به درمان هاي پيکري و رواني» نيز خواهم نوشت.

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسي زناشويي و خانوادگي

دکتر ياشيل احدي مقدم* - www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت کمک کند، مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرسinfo@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

-چگونه بايد از نخ دندان براي دندان هايي که داراي سيم اورتودنسي است، استفاده کرد؟ آيا از وسايل ديگري مي توان براي تميز کردن بين دندان ها استفاده کرد؟

کساني که به دليل قرار گرفتن سيم اورتودنسي، امکان نخ کردن از بالا ندارند، مي توانند با مشورت دندانپزشک، از نخ دندان هاي ويژه استفاده کنند. همچنين مسواک هاي بين دنداني و مسواک هاي مخصوص اورتودنسي در بازار موجود است که سر آن مانند برس هاي گرد است و مي توان با آنها سطح و بين دندان هايي را که با سيم اورتودنسي پوشيده شده است، تميز کرد. تا جايي که من اطلاع دارم

Oral-B در اين زمينه ست مخصوص مسواک و نخ دندان Interdental عرضه کرده است. نکته مهم اينکه سيم اورتودنسي مدت زيادي روي دندان ها مي ماند و در خلال اين مدت رعايت جدي و دقيق تر بهداشت دندان و دهان ضروري است که مبادا رديف کردن دندان ها در درازمدت باعث پوسيده شدن سطح دندان شود.

-من يک پسر 27 ساله هستم که تا به حال هيچ گونه پوسيدگي يا عارضه دندان نداشته ام. به تازگي به دليل صحبت هاي اطرافيان نسبت به بهداشت دندان هايم حساس تر شده ام و با وجودي که جرمي در دندان هايم وجود ندارد از خميردندان ضدجرم استفاده مي کنم. چه نوع خميردنداني مناسب وضعيت من است؟

همين که تا اين سن هيچ پوسيدگي و عارضه دنداني نداشته ايد، نشان دهنده رعايت صحيح و مناسب بهداشت دندان و دهان است. تبريک مي گويم. با اين حساب اين شما هستيد که بايد به اطرافيان تان از تجربه هاي موفق تان در زمينه رعايت بهداشت دهان و دندان آموزش دهيد. با اوصاف شما از دهان و دندان تان، توصيه مي کنم از خميردندان هاي ضدجرم به ويژه از برندهاي متفرقه استفاده نکنيد. اساساً خميردندان هاي معروف به ضدجرم براي افرادي است که به دليل رژيم غذايي خاص يا استفاده از دخانيات، جرم و رنگ دندان زياد دارند يا ترشح زياد بزاق آنها باعث تشکيل جرم مي شود. ترکيبات اين گونه خميردندان ها سايندگي بيشتري دارند و در مواقع غيرضروري، نيازي به استفاده از آن نيست. از خميردندان هاي فلورايددار معمولي استفاده کنيد.

-دختر شش ساله ام دندان شيري جلويي بالايي اش به تازگي افتاده و بعد متوجه تورم تقريباً سفت لثه در آن ناحيه شدم. آيا احتمال خطري وجود دارد يا خير؟

با توجه به اينکه اشاره کرده ايد تورم سفت است، مي توان نتيجه گرفت بر اثر رويش دندان دائمي زيرين در داخل لثه است و عادي است. اما در مواردي که تورم، نرم و دردناک باشد، احتمال دارد لثه عفوني شده باشد که بايد به دندانپزشک مراجعه کرد.

-حدود يک ماه است هنگام مسواک زدن دندان هاي انتهايي فک دچار تهوع مي شوم تا جايي که ادامه مسواک زدن را غيرممکن مي کند. نوع مسواک و خميردندان را هم تغيير دادم اما فرقي نکرد. چه بايد بکنم؟

براي بعضي ها مسواک زدن (به ويژه در اول صبح)، باعث تحريک گلو و سرفه و ... مي شود. در اين مواقع، مدتي بدون خميردندان مسواک بزنيد. پس از رفع اين حالت و در ساعت هايي از روز که اين حساسيت کمتر است، مي توانيد دوباره با خميردندان مسواک بزنيد. مي توانيد از مسواک هايي با سر کوچک تر يا مسواک هاي برقي استفاده کنيد. اگر سيگار مي کشيد، ممکن است گلويتان حساس شده باشد. مصرف آن را کاهش دهيد (يا اصلاً نکشيد،)

-دندان هاي بنده به دو علت سيگار و توارث، تقريباً از بين رفته و اطمينان چنداني براي باقي ماندن شان نيست. چند مشاوره پزشکي توصيه به کشيدن دندان هاي باقيمانده و گذاشتن پروتز متحرک يا همان دندان مصنوعي داده اند. با توجه به سن نه چندان بالا (38 سال) تمايلي به چنين اتفاقي ندارم. آيا ايمپلنت تمام دندان ها جوابگو است؟ آيا اين امکان وجود دارد که بنده مدت خيلي کمي بدون دندان باشم؟

اگر استخوان فک تان خيلي تحليل نرفته باشد (که با توجه به سن تان احتمال تحليل استخوان فک پايين است) ايمپلنت کل دندان ها براي شما پاسخگو خواهد بود. البته روش هاي پروتز ثابت و متحرک مبتني بر ايمپلنت وجود دارد که هزينه کمتري نسبت به ايمپلنت تمام دندان ها خواهد داشت و معايب دست دندان را که تمايلي به آن نداريد، هم ندارد، به اين شکل که شما مي توانيد در هر فک حدود چهار ايمپلنت کار بگذاريد و همچنين براي درمان Over Denture پروتز متحرک (دست دندان مبتني بر ايمپلنت) مي توانيد کل دندان هايتان را بر چهار ايمپلنت مستقر سازيد. در صورتي که مي خواهيد از دست دندان استفاده کنيد، از زمان کشيدن دندان ها تا زمان التيام زخم لثه که قالب گيري و ساخت پروتز پس از آن ميسر خواهد بود، حدود دو يا سه هفته بي دندان خواهيد بود. توجه کنيد برداشت من از وضعيت دندان هاي شما براساس اطلاعاتي است که ارائه داده ايد و بعيد مي دانم با توجه به شغل و سني که عنوان کرديد، وضع به شکلي باشد که نتوان هيچ يک از دندان هاي شما را نگه داشت. توصيه مي کنم با مراجعه و معاينه، هر کدام از دندان ها را که بتوان به نحوي نگه داشت، حفظ کنيد و براساس دندان هاي موجود، روش هايي مانند بريج، پلاک پارسيل يا استفاده از تعداد کمتري ايمپلنت پايه، طرح درمان را مشخص کنيد. ذکر اين نکته ضروري است که در طرح درمان، بهترين و مهم ترين گزينه، حفظ دندان هاي خود انسان به هر شکل ممکن است و بديهي است درمان هاي مترقي مانند ايمپلنت نيز زماني مطرح مي شوند که راه مناسبي براي حفظ دندان طبيعي وجود نداشته باشد.

* جراح، دندانپزشک