.jpg)
گروه سياسي؛ گزارش جديد آژانس بين المللي انرژي اتمي با تاکيد بر گسترش برنامه غني سازي اورانيوم از سوي ايران، عدم آگاهي از فعاليت نيروگاه دارخوين به رغم درخواست و عدم پاسخ مثبت ايران در ارتباط با درخواست هاي آژانس براي دسترسي به اطلاعات، اسناد، مکان ها و اشخاص مرتبط شامگاه جمعه منتشر شد. همچنين بر اساس گزارش جديد محمد البرادعي مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي، آژانس براي آغاز مجدد گفت وگوها با ايران پيشنهادهايي مطرح کرده و گفت وگوهايي را با ايران آغاز کرده است. در اين گزارش جديد که در آستانه نشست فصلي شوراي حکام آژانس که قرار است بين 25 تا 29 خرداد برگزار شود منتشر شده، آژانس يک بار ديگر از ايران خواسته است پروتکل الحاقي را اجرا کند و بر درخواست خود جهت ملاقات با مقامات ذي ربط ايراني در اولين فرصت ممکن به منظور رسيدگي عقلايي و جامع موضوعاتي که همچنان معوقه باقي مانده اند تاکيد کرده است. ايران پروتکل الحاقي را در ماه دسامبر سال 2003 امضا کرده بود، اما در پي بي نتيجه ماندن مذاکرات هسته يي با غرب و ارسال پرونده اتمي ايران به شوراي امنيت سازمان ملل متحد، ايران در فوريه 2006 اجراي اين پروتکل را به حالت تعليق درآورد. کشورهاي امضاکننده اين سند موظف به ارائه گزارش هاي کامل و جامعي از فعاليت هاي اتمي خود به آژانس بين المللي انرژي اتمي هستند و بازرسان آژانس اختيارات گسترده يي براي بازديد از تاسيسات اتمي آن کشورها دارند. در اين گزارش آمده است ايران بين 18 نوامبر 2008 و 31 مه 2009، حدود 500 کيلوگرم اورانيوم غني شده با غلظت پايين (کمتر از پنج درصد) توليد کرده و هم اکنون داراي 1339 کيلوگرم از اين سوخت اتمي است. به گفته اين نهاد وابسته به سازمان ملل متحد، ايران در پايان ماه مه سال 2009 به غني سازي اورانيوم در 4920 دستگاه سانتريفوژ ادامه داده است. آژانس بين المللي انرژي اتمي در ماه فوريه امسال تعداد سانتريفوژهاي فعال ايران را 3936 دستگاه اعلام کرده بود. به گفته آژانس، 2132 دستگاه سانتريفوژ ديگر در تاسيسات نطنز در مرحله خلأ قرار دارند و هنوز گاز اورانيوم به آنها تزريق نشده است. آژانس بين المللي انرژي اتمي در پايان نتيجه گرفته است تا زماني که ايران «پروتکل الحاقي» را اجرا نکند و درباره رفع اتهام هاي مطرح شده درباره جوانب احتمالي نظامي برنامه اتمي اش با آژانس همکاري نکند، اين سازمان قادر نخواهد بود به طور قطع تاييد کند فعاليت ها و برنامه هاي اتمي پنهاني و اعلام نشده در ايران وجود ندارد.
پرونده هسته يي ايران در اسفندماه سال 1384
پس از آنکه شوراي حکام آژانس بين المللي انرژي اتمي نتوانست در مورد برنامه اتمي ايران به نتيجه روشني دست يابد، اين پرونده را به شوراي امنيت سازمان ملل متحد ارجاع داد. از آن زمان شوراي امنيت سازمان ملل متحد تاکنون طي پنج قطعنامه از جمله سه قطعنامه تحريمي از ايران خواسته است فعاليت هاي مربوط به غني سازي اورانيوم را متوقف کند. ايران با رد اين درخواست برنامه غني سازي خود را توسعه داده است. به گزارش ايسنا متن کامل گزارش محمد البرادعي مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي که بعد ازظهر روز گذشته به طور غيررسمي در ميان 35 عضو شوراي حکام توزيع شد به شرح زير است؛
«GOV 35/2009
5 ژوئن 2009
اجراي موافقتنامه پادمان NPT
و مفاد مربوطه قطعنامه هاي 1737 ( 2006)، 1747 ( 2007)، 1803 ( 2008) و 1835 ( 2008) شوراي امنيت در جمهوري اسلامي ايران (گزارش مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي)
1- مدير کل در تاريخ 19 فوريه 2009 درباره اجراي موافقتنامه پادمان معاهده منع گسترش سلاح هاي هسته يي (NPT) و مفاد مربوط به قطعنامه هاي 1737 ( 2006)، 1747 ( 2007)، 1803 ( 2008) و 1835 ( 2008) شوراي امنيت در جمهوري اسلامي ايران به شوراي حکام را گزارش کرد (GOV 8/2009). اين گزارش تحولات مربوطه پس از آن تاريخ را پوشش مي دهد.
A - فعاليت هاي جاري مربوط به غني سازي
2- ايران از هنگام گزارش قبلي مديرکل به تزريق UF6 به واحد A24 و 12 آبشار از واحد A26 در کارخانه غني سازي سوخت (FEP) ادامه داده است. شش آبشار ديگر از واحد A26 نصب شده اند و تحت خلأ است. ايران همچنين نصب آبشارها در واحد A28 را شروع کرده است. هفت آبشار نصب شده و تحت خلأ است و نصب آبشار ديگر ادامه دارد. کار نصب در واحدهاي A25 و A25 نيز ادامه دارد.
3- ايران تخمين زده است که بين 18 نوامبر 2008 و 31 مه 2009، مقدار 5723 کيلوگرم UF6 به داخل آبشارها تزريق شده است و در مجموع 500 کيلوگرم از UF6 با غناي کم توليد شده است. مواد هسته يي در FEP (شامل خوراک، محصول و دورريزها) و نيز همه آبشارهاي نصب شده تحت اقدامات نظارتي و مراقبتي آژانس قرار دارند. از زمان آخرين راستي آزمايي موجودي فيزيکي (PIV)، ايران و آژانس بحث در مورد ارتقاي سيستم حسابرسي مربوط به موسسه را ادامه دادند. به علاوه آژانس ايران را مطلع کرده است با توجه به شمار فزاينده آبشارهايي که FEP نصب مي شوند و سرعت افزوده شده در روند توليد اورانيوم با غناي کم در تاسيسات مزبور، بهبود اقدامات نظارتي و مراقبتي در FEP به منظور اينکه آژانس به طور کامل اهداف پادماني خود را برآورده سازد، لازم است. به اين منظور آژانس راه حلي پيشنهاد کرده و گفت وگوهايي را نيز با ايران آغاز کرده است.
4 - بين 15 ژانويه 2009 و 23 مه 2009 مقدار تقريبي 54 کيلوگرم از گاز UF6 به 10 دستگاه از آبشارIR-3، تعداد 10 دستگاه از آبشار سانتريفوژهاي IR-2 و سانتريفوژهاي منفرد، IR-1، IR-2 و IR-2 اصلاح شده و سانتريفوژهاي IR-3 و IR-4 در کارخانه نيمه صنعتي غني سازي سوخت (PFEP) تزريق شده است. مواد هسته يي در کارخانه پيلوت غني سازي سوخت به علاوه منطقه آبشار تحت اقدامات نظارتي و مراقبتي آژانس قرار دارند.
5- تا اين تاريخ، نتايج نمونه هاي محيطي گرفته شده در کارخانه غني سازي سوخت و کارخانه نيمه صنعتي غني سازي سوخت نشان مي دهد کارخانه ها همان گونه که اظهار شده اند در حال فعاليت هستند. (اورانيوم 235 با غناي کمتر از پنج درصد) از مارس 2007 تعداد 26 بازرسي اعلام نشده در کارخانه غني سازي صنعتي سوخت FEP انجام شده است. 25 مورد از اين بازرسي ها با موفقيت انجام شد. در يک بازرسي که در تاريخ 19 مه 2009 انجام شد به دليل در جريان بودن مانورهاي امنيتي توسط ايران در اين تاسيسات، دسترسي به تاسيسات مذکور در چارچوب زماني توافق شده توسط ايران فراهم نشد که اين موضوع از قبل به آژانس اطلاع داده شده بود. در مورد ترتيبات مربوط به بازرسي هاي اعلام نشده که به آژانس اجازه خواهد داد به اهداف پادماني خود طي زمان بندي مورد نياز و تحت شرايطي مشابه نائل شود، آژانس گفت وگوهايي را با ايران آغاز کرده است.
B - فعاليت هاي بازفرآوري
6- آژانس به نظارت خود در استفاده و احداث سلول هاي داغ در رآکتور تحقيقاتي تهران (TRR) و موسسه توليد راديو ايزوتوپ هاي موليبدن، يد و زنون (MIX) ادامه داده است. هيچ گونه شواهدي از فعاليت هاي در حال انجام مرتبط با بازفرآوري در آن تاسيسات وجود نداشته است. در حالي که ايران اعلام کرده است هيچ گونه فعاليت توسعه و تحقيقات مرتبط با بازفرآوري در ايران نيست مادامي که اقدامات مربوط به پروتکل الحاقي اجرا نمي شوند، آژانس مي تواند تنها اين موضوع را در رابطه با اين دو تاسيسات تاييد کند.
C - پروژه هاي مربوط به رآکتور آب سنگين
7- آژانس آخرين بار در تاريخ آگوست 2008 از رآکتور تحقيقاتي هسته يي ايران (IR-40) بازديد کرد.
(GOV 59/2008، پاراگراف 9) در تاريخ 22 آوريل 2009، آژانس مجدداً درخواست دسترسي براي انجام راستي آزمايي اطلاعات طراحي در IR-40 را مطرح کرد. در نامه يي به تاريخ 3 مه 2009 با اشاره به مکاتبات قبلي درخصوص ارائه اطلاعات طراحي، ايران آژانس را مطلع کرد که اجازه انجام DIV را نخواهد داد.
8- امتناع ايران از اعطاي دسترسي آژانس به رآکتور
IR-40 مي تواند تاثير سوئي بر توانايي آژانس جهت اجراي موثر پادمان در آن تاسيسات داشته باشد و کار را براي آژانس به منظور گزارش دهي بيشتر در خصوص احداث رآکتور آن گونه که مورد درخواست شوراي امنيت بوده است مشکل ساخته است. تکميل سازه پوششي بالاي ساختمان رآکتور و نصب سقف ديگر ساختمان هاي سايت، ارزيابي بيشتر فرآيند ساخت و ساز داخل ساختمان ها بدون دسترسي به تاسيسات را غيرممکن مي کند. اگرچه تصاوير ماهواره يي نشان مي دهد ساخت و ساز در سايت رآکتور ادامه دارد.
9- در 23 مه 2009 آژانس يک بازرسي از کارخانه توليد سوخت را انجام داد و در آن زمان ملاحظه کرد که به غير از منطقه آزمايش کنترل کيفي نهايي، خط مربوط به فرآيند توليد مجموعه سوخت به منظور تامين سوخت رآکتور آب سنگين کامل شده و مجموعه سوخت از ميله هاي سوخت توليد شده قبلي مونتاژ شده بود.
10- آژانس با استفاده از تصاوير ماهواره يي به نظارت بر وضعيت کارخانه توليد آب سنگين ادامه داده است که به نظر مي رسد از آخرين گزارش به طور متناوب در وضعيت عملياتي است.
D -ديگر مسائل اجرايي
D-1- تبديل اورانيوم
11- آژانس بين تاريخ 8 و 12 مارس 2009، يک PIV (راستي آزمايي موجودي فيزيکي) را در تاسيسات تبديل اورانيوم به انجام رساند. طي PIV ايران 345 تن اورانيوم به شکل UF6 را براي راستي آزمايي آژانس ارائه کرد. آژانس در حال ارزيابي نتايج PIV است.
D-2 -اطلاعات طراحي
12- همان گونه که قبلاً به شوراي حکام گزارش شد، آژانس هنوز اطلاعات طراحي مقدماتي را آن گونه که در دسامبر 2007 براي نيروگاه هسته يي که قرار است در دارخوين احداث شود درخواست کرد، دريافت نداشته است
(GOV 2008/38/، Para . 11)
13- ايران هنوز کد اصلاح شده 3/1 از بخش عمومي ترتيبات فرعـي (GOV 59/ 2008، Para. 9 GOV/ 22/2007، . Paras 12-14) را اجرا نکرده است. ايران تنها کشور داراي فعاليت هاي هسته يي شاخص است که موافقتنامه جامع پادمان را به اجرا درآورده است ولي هنوز مفاد کد اصلاح شده 1/3 در مورد ارائه زودهنگام اطلاعات طراحي به اجرا درنياورده است. فقدان چنين اطلاعاتي منجر به اعلام ديرهنگام احداث تاسيسات جديد و تغييرات در طراحي تاسيسات به آژانس منجر مي شود.
D-2- موضوعات ديگر
14- ايران در اول نوامبر 2008 چند کيلو اورانيوم با غناي پايين UF6 را از کارخانه نيمه صنعتي غني سازي سوخت (PFEP) به آزمايشگاه چند منظوره جابربن حيان در مرکز تحقيقات هسته يي تهران منتقل کرد. ايران در نامه مورخ يک ژوئن 2009 توضيح داد که آن مواد در آزمايش هاي تبديل جهت ساخت اهداف UO2 براي تابش دهي در رآکتور تحقيقاتي تهران به منظور توليد راديوايزوتوپ در کاربردهاي درماني استفاده خواهد شد.
15- ايران به آژانس اطلاع داده است که وارد کردن سوخت به نيروگاه هسته يي بوشهر اکنون برنامه ريزي شده و قرار است در سپتامبر/ اکتبر 2009 انجام شود.
16- آژانس با استفاده از تصاوير ماهواره يي تداوم فعاليت هاي بازيافت سنگ خام در ناحيه کارخانه توليد اورانيوم بندرعباس (UPP) و در معدن اورانيوم ساغند را نظارت کرده است. همچنين ساخت و تغييرات جديد اين ساختمان ها و کارخانه عمل آوري در UPP، معدن اورانيوم ساغند و کارخانه توليد کيک زرد اردکان نظارت شده است، اگرچه ارزيابي وضعيت عملياتي و درجه کاربري اين کارخانه ها مشکل است.
E- ابعاد احتمالي نظامي
17- همان گونه که در گزارش هاي پيشين مديرکل به شوراي حکام اعلام شد (گزارش اخير GOV/8/2009، پاراگراف 15) يکسري مسائل معوقه باقي مانده اند که موجب نگراني هستند و لازم است براي مرتفع ساختن وجود ابعاد نظامي احتمالي برنامه هسته يي ايران روشن شوند. همان طور که در آن گزارش ها اعلام شد، براي اينکه آژانس بتواند به اين نگراني ها رسيدگي کند و در تلاش هايش براي ارائه تضمين معتبر درباره فقدان مواد و فعاليت هاي اعلام نشده هسته يي در ايران پيشرفت حاصل کند، بسيار ضروري است که ايران از جمله پروتکل الحاقي را اجرا کند و اطلاعات و دسترسي درخواست شده توسط آژانس را فراهم کند. آژانس هنوز پاسخ مثبتي از ايران در ارتباط با درخواست هاي آژانس براي دسترسي به اطلاعات، اسناد، مکان ها و اشخاص مرتبط دريافت نکرده است.
18- آژانس در نامه يي به ايران مورخ 29 مه 2009 به نامه هاي 16 سپتامبر 2008 ، 28 نوامبر 2008 و 2 مارس 2009 ايران پاسخ داد که در آن نامه ها ايران از جمله به ارائه ديدگاه هايش در مورد شماري از مسائل اشاره شده در گزارش هاي مديرکل پرداخته بود و درستي برخي مطالب خاص مندرج در گزارش ها منتسب به ايران در ارتباط با ابعاد احتمالي نظامي برنامه هسته يي ايران مطرح شده بودند و نيز اظهارات در مورد حل و فصل مسائل مندرج در «برنامه عمل» را زير سوال برده بود. آژانس در نامه اش توضيح داد که به چه دليل اظهارات مندرج در گزارش هاي مديرکل درست بوده اند. آژانس همچنين بر درخواست خود جهت ملاقات با مقامات ذي ربط ايراني در اولين فرصت ممکن به منظور رسيدگي محتوايي و جامع موضوعاتي که همچنان معوقه باقي مانده اند تاکيد کرد.
F- خلاصه؛
19- همان گونه که در گزارش هاي پيشين ذکر شد، آژانس همچنان به راستي آزمايي عدم انحراف مواد هسته يي اعلام شده در ايران ادامه مي دهد.
20- اما ايران متن اصلاح شده ترتيبات فرعي، کد
1/3، در مورد ارائه زودهنگام اطلاعات طراحي را اجرا نکرده است و همچنان به آژانس اجازه انجام راستي آزمايي اطلاعات طراحي در IR-40 را نمي دهد.
21- ايران فعاليت هاي مرتبط با غني سازي و نيز کار روي پروژه هاي مربوط به آب سنگين را همان طور که شوراي امنيت ملزم کرده، تعليق نکرده است.
22- ايران برخلاف درخواست شوراي حکام و الزامات شوراي امنيت، نه پروتکل الحاقي را اجرا کرده است و نه در ارتباط با مسائل باقي مانده که موجب نگراني شده اند و لازم است که براي مرتفع ساختن احتمال ابعاد نظامي برنامه هسته يي ايران روشن شوند با آژانس همکاري کرده است. مادامي که ايران پروتکل الحاقي را اجرا نکند و مسائل باقي مانده را روشن نسازد، آژانس در موقعيتي نخواهد بود که درباره فقدان مواد و فعاليت هاي هسته يي اظهار نشده در ايران تضمين معتبر ارائه دهد.
23- آژانس بر اين باور است که دسترسي کافي به اسنادي را که در اختيار دارد به ايران داده است تا ايران بتواند به طور محتوايي به سوالات مطرح شده توسط آژانس پاسخ دهد. با اين وجود مديرکل از کشورهاي عضوي که به آژانس اين اسناد را ارائه داده اند، مصرانه مي خواهد تا مداليتي جديدي را با آژانس تعيين کنند تا آژانس بتواند اطلاعات بيشتري را با ايران به اشتراک گذارد، زيرا ناتواني آژانس براي اشتراک گذاري اطلاعات بيشتر با ايران و دادن کپي يا در صورت امکان اصل اسناد، پيشرفت بيشتر در راستي آزمايي را براي آژانس دشوار مي سازد.
24- مديرکل به نحو مقتضي به گزارش دهي ادامه خواهد داد.»