گروه اجتماعي، الهه موسوي؛ با اجراي صورتجلسه جديد جاده ابر در مسيري خلاف مصوبه کميسيون زيربنايي، اين بار بخش بزرگ تري از جنگل هاي افراتخته در علي آباد کتول استان گلستان در معرض تهديد قرار گرفت.
اين صورتجلسه که در تاريخ 3/9/1387 به امضاي نمايندگان وزارت راه و ترابري، سازمان حفاظت محيط زيست و نماينده علي آباد کتول در مجلس شوراي اسلامي رسيده است در چند بند خود به مواردي اشاره کرده که در صورت اجرايي شدن، موجب تخريب بخش هاي بزرگي از جنگل هاي چند ميليون ساله هيرکاني گلستان خواهد شد.
اين در حالي است که براساس مصوبه دولت، مقرر شده بود جاده علي آباد کتول به شيرين آباد ارتقا يابد و آگاهان زيست محيطي به دليل سطح تخريب گسترده يي که در اثر اين راهسازي ايجاد مي شد از اساس با احداث اين جاده مخالفت کرده بودند. اما سازمان محيط زيست که پس از اعلام مخالفت و کشمکش هاي فراوان وادار به پذيرش مسير راه «سرمد» شد در صورتجلسه فوق، خلاف راي اوليه خود عمل کرده است.
در بند نخست و دوم اين صورتجلسه ضمن تاکيد بر استفاده از مسير موجود علي آباد کتول تا دوراهي روستاي افراتخته و سپس خود اين روستا، به اصلاح پيچ ها و تعريض جاده و انجام اصلاحات هندسي و تعريض لازم اشاره شده است. در همين حال کارشناسان راهسازي و منابع طبيعي معتقدند اگر قرار است شيب 20 درصد اين جاده جنگلي به پنج درصد تبديل شود قطعاً جنگل هاي انبوه افراتخته اين منطقه قرباني خواهند شد.
از سوي ديگر پس از خروج از محدوده افراتخته منطقه شکار ممنوع قرار گرفته است که زيستگاه گونه هاي جانوري منحصر به فرد است که در صورت اجراي اين صورتجلسه در معرض خطر قرار خواهد گرفت. تمام اين توافقات در حالي صورت گرفته که مردم منطقه در انتظار احداث جاده از علي آباد به شاهرود هستند که به رغم مخالفت کارشناسان محيط زيست و منابع طبيعي به تصويب کميسيون زيربنايي دولت رسيده بود. آنها معتقدند مسير مشخص شده در اين صورتجلسه کاملاً خلاف مسير تعيين شده در مصوبه هيات دولت است، چرا که مسير شاهرود به سمت جنوب است و راه تعيين شده در صورتجلسه نهايي به سمت غرب و جنگل انبوه چند هزار ساله افراتخته است. يک کارشناس محيط زيست علي آباد کتول که نخواست نامش فاش شود به «اعتماد» گفت؛ «احداث اين جاده در مسير افراتخته، بسيار بيش از مسير گذشته، تخريب جنگل را در پي خواهد داشت و باعث نابودي بخش عظيمي از جنگل هاي سرخدار افراتخته خواهد شد، ضمن اينکه باعث دور شدن 14 کيلومتري مسير خواهد شد.»
اما به گفته برخي اهالي و کارشناسان، اين تغيير مسير بنا به مصالح اقتصادي عده يي از صاحبان زمين ها جهت ساخت هتل و ويلا صورت گرفته است.
ذخيره گاه سرخدار افراتخته
به گفته کارشناسان جنگلداري و منابع طبيعي، سرخدار از معدود درختان سوزني برگ بومي ايران است که از بقاياي رويش هاي دوران سوم زمين شناسي محسوب مي شود. ذخيره گاه هاي سرخدار افراتخته که در استان گلستان واقع شده از رويشگاه هاي سرخدار جنگل هاي شمال ايران است که در آن درختان سرخدار با قدمت بسيار بالا به طور انبوه و گاهي نيز به شکل توده هاي خالص روييده اند. سن برخي از اين درختان به بيش از هزار سال مي رسد.
براساس مطالعات احمد مصدق استاد دانشکده منابع طبيعي دانشگاه تهران قدمت درختان سرخدار در جنگل هاي شمال ايران بالغ بر 190 ميليون سال است که در جنگل افراتخته در استان گلستان جنگل 150 هکتاري آن موجود است. اين استاد برجسته منابع طبيعي معتقد است بايد قطع اين درختان در منطقه افراتخته ممنوع شود.افراتخته يکي از رويشگاه هاي منحصر به فرد ايران و حتي جهان محسوب مي شود که در سال 1371 به عنوان ذخيره گاه ژنتيکي ايران معرفي شده است. ذخيره گاه سرخدار که در حوضه آبخيز زرين گل و 30 کيلومتري جنوب شرقي علي آباد کتول و در مجاورت روستاي افراتخته واقع شده به عنوان حوزه شماره 85 در تقسيم بندي طرح جامع جنگل هاي شمال کشور به ثبت رسيده است.
محمدرضا لساني کارشناس تحقيقات جنگل معتقد است؛ «جنگل خالص سرخدار في نفسه قدرت ماندگاري در طبيعت را ندارد و به دليل بردباري به سايه و نداشتن حامي در اشکوب بالا، انبوهي شاخ و برگ و در نتيجه فقدان خزان و عدم جذب نزولات آسماني در کف جنگل قدرت تجديد حيات و ماندگاري خود را از دست مي دهد. جنگل هاي سرخدار افراتخته اکنون چنين وضعيتي دارند و شايد بتوان احداث جاده را با هدف اصلاح اين وضع مفيد به حساب آورد، اما به دليل شيب زياد دامنه و تيغ خوردن زمين لغزش ايجاد کرده و موجب مي شود کل منطقه به همراه جاده حرکت کرده و به سوي پايين شيب برود و باعث نابودي جنگل و جاده بشود.»
اين کارشناس تحقيقات جنگل تاکيد مي کند؛ «جاده در تمام دنيا يکي از شاخصه هاي مهم پيشرفت جنگلداري کشورها است ولي متاسفانه در ايران از اين خصيصه سوءاستفاده مي شود و احداث آن راه قاچاق چوب و دسترسي به جنگل و تخريب بيشتر را فراهم مي کند.»دکتر فرود شريفي رئيس سازمان جنگل ها و مراتع و آبخيزداري کشور در اين باره به اعتماد گفت؛«درباره احداث اين جاده در مجاورت جنگل افراتخته هيچ درخواستي داده نشده و در صورت دريافت چنين درخواستي سازمان جنگل ها به هيچ عنوان اجازه تخريب جنگل و احداث جاده در عرصه هاي جنگلي را نخواهد داد.»تلاش اعتماد براي تماس و پرس و جو درباره اين صورتجلسه با مسوولان سازمان حفاظت محيط زيست به دليل خاموش بودن هميشگي تلفن همراه آنها به جايي نرسيد.
